યો હિ મ્રિયતે જીવતિ વા, દુઃખિતો ભવતિ સુખિતો ભવતિ વા, સ ખલુ સ્વકર્મોદયેનૈવ, તદભાવે તસ્ય તથા ભવિતુમશક્યત્વાત્ . તતઃ મયાયં મારિતઃ, અયં જીવિતઃ, અયં દુઃખિતઃ કૃતઃ, અયં સુખિતઃ કૃતઃ ઇતિ પશ્યન્ મિથ્યાદ્રષ્ટિઃ .
ગાથાર્થ : — [યઃ મ્રિયતે ] જો મરતા હૈ [ચ ] ઔર [યઃ દુઃખિતઃ જાયતે ] જો દુઃખી હોતા હૈ [સઃ સર્વઃ ] વહ સબ [કર્મોદયેન ] ક ર્મોદયસે હોતા હૈ; [તસ્માત્ તુ ] ઇસલિયે [મારિતઃ ચ દુઃખિતઃ ] ‘મૈંને મારા, મૈંને દુઃખી કિયા’ [ઇતિ ] ઐસા [તે ] તેરા અભિપ્રાય [ન ખલુ મિથ્યા ] ક્યા વાસ્તવમેં મિથ્યા નહીં હૈ ?
[ચ ] ઔર [યઃ ન મ્રિયતે ] જો ન મરતા હૈ [ચ ] ઔર [ન દુઃખિતઃ ] ન દુઃખી હોતા હૈ [સઃ અપિ ] વહ ભી [ખલુ ] વાસ્તવમેં [કર્મોદયેન ચ એવ ] ક ર્મોદયસે હી હોતા હૈ; [તસ્માત્ ] ઇસલિયે [ન મારિતઃ ચ ન દુઃખિતઃ ] ‘મૈંને નહીં મારા, મૈંને દુઃખી નહીં કિયા’ [ઇતિ ] ઐસા તેરા અભિપ્રાય [ન ખલુ મિથ્યા ] ક્યા વાસ્તવમેં મિથ્યા નહીં હૈ ?
ટીકા : — જો મરતા હૈ યા જીતા હૈ, દુઃખી હોતા હૈ યા સુખી હોતા હૈ, યહ વાસ્તવમેં અપને કર્મોદયસે હી હોતા હૈ, ક્યોંકિ અપને કર્મોદયકે અભાવમેં ઉસકા વૈસા હોના (મરના, જીના, દુઃખી યા સુખી હોના) અશક્ય હૈ . ઇસલિયે ઐસા દેખનેવાલા અર્થાત્ માનનેવાલા મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ કિ — ‘મૈંને ઇસે મારા, ઇસે જિલાયા, ઇસે દુઃખી કિયા, ઇસે સુખી કિયા’ .
ભાવાર્થ : — કોઈ કિસીકે મારે નહીં મરતા ઔર જિલાએ નહીં જીતા તથા કિસીકે સુખી- દુઃખી કિયે સુખી-દુઃખી નહીં હોતા; ઇસલિયે જો મારને, જિલાને આદિકા અભિપ્રાય કરતા હૈ વહ મિથ્યાદૃષ્ટિ હી હૈ — યહ નિશ્ચયકા વચન હૈ . યહાઁ વ્યવહારનય ગૌણ હૈ ..૨૫૭ સે ૨૫૮..
અબ આગેકે કથનકા સૂચક શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [અસ્ય મિથ્યાદૃષ્ટેઃ ] મિથ્યાદૃષ્ટિકે [યઃ એવ અયમ્ અજ્ઞાનાત્મા અધ્યવસાયઃ