ધારણીયમ્ . ન ચ પુણ્યપાપત્વેન દ્વિત્વાદ્બન્ધસ્ય તદ્ધેત્વન્તરમન્વેષ્ટવ્યં; એકેનૈવાનેનાધ્યવસાયેન દુઃખયામિ મારયામીતિ, સુખયામિ જીવયામીતિ ચ દ્વિધા શુભાશુભાહંકારરસનિર્ભરતયા દ્વયોરપિ પુણ્યપાપયોર્બન્ધહેતુત્વસ્યાવિરોધાત્ .
બન્ધકા કારણ હૈ યહ ભલીભાઁતિ નિશ્ચિત કરના ચાહિએ . ઔર પુણ્ય-પાપરૂપસે બન્ધકા દ્વિત્વ (દો- પનાઁ) હોનેસે બન્ધકે કારણકા ભેદ નહીં ઢૂઁઢના ચાહિએ (અર્થાત્ યહ નહીં માનના ચાહિએ કિ પુણ્યબન્ધકા કારણ દૂસરા હૈ ઔર પાપબન્ધકા કારણ કોઈ દૂસરા હૈ); ક્યોંકિ યહ એક હી અધ્યવસાય ‘દુઃખી કરતા હૂઁ, મારતા હૂઁ’ ઇસપ્રકાર ઔર ‘સુખી કરતા હૂઁ, જિલાતા હૂઁ’ યોં દો પ્રકારસે શુભ-અશુભ અહંકારસે ભરા હુઆ હોનેસે પુણ્ય ઔર પાપ — દોનોંકે બન્ધકા કારણ હોનેમેં અવિરોધ હૈ (અર્થાત્ એક હી અધ્યવસાયસે પુણ્ય ઔર પાપ – દોનોંકા બન્ધ હોનેમેં કોઈ વિરોધ નહીં હૈ) .
ભાવાર્થ : — યહ અજ્ઞાનમય અધ્યવસાય હી બન્ધકા કારણ હૈ . ઉસમેં, ‘મૈં જિલાતા હૂઁ, સુખી કરતા હૂઁ’ ઐસે શુભ અહંકારસે ભરા હુઆ વહ શુભ અધ્યવસાય હૈ ઔર ‘મૈં મારતા હૂઁ, દુઃખી કરતા હૂઁ’ ઐસે અશુભ અહંકારસે ભરા હુઆ વહ અશુભ અધ્યવસાય હૈ . અહંકારરૂપ મિથ્યાભાવ દોનોંમેં હૈ; ઇસલિયે અજ્ઞાનમયતાસે દોનોં અધ્યવસાય એક હી હૈં . અતઃ યહ ન માનના ચાહિયે કિ પુણ્યકા કારણ દૂસરા હૈ ઔર પાપકા કારણ કોઈ અન્ય . અજ્ઞાનમય અધ્યવસાય હી દોનોંકા કારણ હૈ .૨૬૦-૨૬૧.
‘ઇસપ્રકાર વાસ્તવમેં હિંસાકા અધ્યવસાય હી હિંસા હૈ યહ ફલિત હુઆ’ — યહ કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [સત્ત્વાન્ ] જીવોંકો [મારયતુ ] મારો [વા મા મારયતુ ] અથવા ન મારો — [બન્ધઃ ] ક ર્મબન્ધ [અધ્યવસિતેન ] અધ્યવસાનસે હી હોતા હૈ . [એષઃ ] યહ, [નિશ્ચયનયસ્ય ] નિશ્ચયનયસે, [જીવાનાં ] જીવોંકે [બન્ધસમાસઃ ] બન્ધકા સંક્ષેપ હૈ .
૩૯૦