એવં બન્ધહેતુત્વેન નિર્ધારિતસ્યાધ્યવસાનસ્ય સ્વાર્થક્રિયાકારિત્વાભાવેન મિથ્યાત્વં દર્શયતિ — દુક્ખિદસુહિદે જીવે કરેમિ બંધેમિ તહ વિમોચેમિ .
પરાન્ જીવાન્ દુઃખયામિ સુખયામીત્યાદિ, બન્ધયામિ મોચયામીત્યાદિ વા, યદેતદધ્યવસાનં તત્સર્વમપિ, પરભાવસ્ય પરસ્મિન્નવ્યાપ્રિયમાણત્વેન સ્વાર્થક્રિયાકારિત્વાભાવાત્, ખકુસુમં કારણાભાસ કહતે હૈં .) કોઈ મુનિ ઈર્યાસમિતિપૂર્વક યત્નસે ગમન કરતે હોં ઔર ઉનકે પૈરકે નીચે કોઈ ઉડતા હુઆ જીવ વેગપૂર્વક આ ગિરે તથા મર જાયે તો મુનિકો હિંસા નહીં લગતી . યહાઁ યદિ બાહ્યદૃષ્ટિસે દેખા જાયે તો હિંસા હુઈ હૈ, પરન્તુ મુનિકે હિંસાકા અધ્યવસાય નહીં હોનેસે ઉન્હેં બન્ધ નહીં હોતા . જૈસે પૈરકે નીચે આકર મર જાનેવાલા જીવ મુનિકે બન્ધકા કારણ નહીં હૈ, ઉસીપ્રકાર અન્ય બાહ્યવસ્તુઓંકે સમ્બન્ધમેં ભી સમઝના ચાહિએ . ઇસપ્રકાર બાહ્યવસ્તુકો બન્ધકા કારણ માનનેમેં વ્યભિચાર આતા હૈ, ઇસલિયે બાહ્યવસ્તુ બન્ધકા કારણ નહીં હૈ યહ સિદ્ધ હુઆ . ઔર બાહ્યવસ્તુ બિના નિરાશ્રયસે અધ્યવસાન નહીં હોતે, ઇસલિયે બાહ્યવસ્તુકા નિષેધ ભી હૈ હી ..૨૬૫..
ઇસપ્રકાર બન્ધકે કારણરૂપસે નિશ્ચિત કિયા ગયા અધ્યવસાન અપની અર્થક્રિયા કરનેવાલા ન હોનેસે મિથ્યા હૈ — યહ અબ બતલાતે હૈં : —
કરતા દુખી-સુખિ જીવકો, અરુ બદ્ધ-મુક્ત કરૂઁ અરે ! યહ મૂઢ મતિ તુઝ હૈ નિરર્થક, ઇસ હિ સે મિથ્યા હિ હૈ ..૨૬૬..
ગાથાર્થ : — હે ભાઈ ! ‘[જીવાન્ ] મૈં જીવોંકો [દુઃખિતસુખિતાન્ ] દુઃખી-સુખી [કરોમિ ] કરતા હૂઁ, [બન્ધયામિ ] બન્ધાતા હૂઁ [તથા વિમોચયામિ ] તથા છુડાતા હૂઁ, [યા એષા તે મૂઢમતિઃ ] ઐસી જો યહ તેરી મૂઢ મતિ ( – મોહિત બુદ્ધિ) હૈ [સા ] વહ [નિરર્થિકા ] નિરર્થક હોનેસે [ખલુ ] વાસ્તવમેં [મિથ્યા ] મિથ્યા હૈ .
ટીકા : — મૈં પર જીવોંકો દુઃખી કરતા હૂઁ, સુખી કરતા હૂઁ ઇત્યાદિ તથા બઁધાતા હૂઁ, છુડાતા હૂઁ ઇત્યાદિ જો યહ અધ્યવસાન હૈ વહ સબ હી, પરભાવકા પરમેં વ્યાપાર ન હોનેકે કારણ અપની