ન મુચ્યતે; સરાગવીતરાગયોઃ સ્વપરિણામયોઃ સદ્ભાવાત્તસ્યાધ્યવસાયસ્યાભાવેઽપિ બધ્યતે, મુચ્યતે ચ . તતઃ પરત્રાકિંચિત્કરત્વાન્નેદમધ્યવસાનં સ્વાર્થક્રિયાકારિ; તતશ્ચ મિથ્યૈવેતિ ભાવઃ .
પરિણામકે સદ્ભાવસે, ઉસ અધ્યવસાયકા અભાવ હોને પર ભી, બઁધતા હૈ, છૂટતા હૈ . ઇસલિયે પરમેં અકિંચિત્કર હોનેસે (અર્થાત્ કુછ નહીં કર સકતા હોનેસે) યહ અધ્યવસાન અપની અર્થક્રિયા કરનેવાલા નહીં હૈ; ઔર ઇસલિયે મિથ્યા હી હૈ . — ઐસા ભાવ (આશય) હૈ .
ભાવાર્થ : — જો હેતુ કુછ ભી નહીં કરતા વહ અકિંચિત્કર કહલાતા હૈ . યહ બાઁધને- છોડનેકા અધ્યવસાન ભી પરમેં કુછ નહીં કરતા; ક્યોંકિ યદિ વહ અધ્યવસાન ન હો તો ભી જીવ અપને સરાગ-વીતરાગ પરિણામસે બન્ધ-મોક્ષકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ, ઔર વહ અધ્યવસાન હો તો ભી અપને સરાગ-વીતરાગ પરિણામકે અભાવસે બન્ધ-મોક્ષકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા . ઇસપ્રકાર અધ્યવસાન પરમેં અકિંચિત્કર હોનેસે સ્વ-અર્થક્રિયા કરનેવાલા નહીં હૈ ઔર ઇસલિયે મિથ્યા હૈ ..૨૬૭..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ ઔર આગામી કથનકા સૂચક શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [અનેન નિષ્ફલેન અધ્યવસાયેન મોહિતઃ ] ઇસ નિષ્ફલ (નિરર્થક) અધ્યવસાયસે મોહિત હોતા હુઆ [આત્મા ] આત્મા [તત્ કિઞ્ચન અપિ ન એવ અસ્તિ યત્ આત્માનં ન કરોતિ ] અપનેકો સર્વરૂપ ક રતા હૈ, — ઐસા કુછ ભી નહીં હૈ જિસરૂપ અપનેકો ન કરતા હો .
ભાવાર્થ : — યહ આત્મા મિથ્યા અભિપ્રાયસે ભૂલા હુઆ ચતુર્ગતિ-સંસારમેં જિતની અવસ્થાએઁ હૈં, જિતને પદાર્થ હૈં ઉન સર્વરૂપ અપનેકો હુઆ માનતા હૈ; અપને શુદ્ધ સ્વરૂપકો નહીં પહિચાનતા .૧૭૧.
અબ ઇસ અર્થકો સ્પષ્ટતયા ગાથામેં કહતે હૈં : —