પુણ્યં, વિપચ્યમાનદુઃખાદિપાપાધ્યવસાનેન પાપમાત્માનં કુર્યાત્ . તથૈવ ચ જ્ઞાયમાનધર્માધ્યવસાનેન ધર્મં, જ્ઞાયમાનાધર્માધ્યવસાનેનાધર્મં, જ્ઞાયમાનજીવાન્તરાધ્યવસાનેન જીવાન્તરં, જ્ઞાયમાનપુદ્ગલાધ્યવ- સાનેન પુદ્ગલં, જ્ઞાયમાનલોકાકાશાધ્યવસાનેન લોકાકાશં, જ્ઞાયમાનાલોકાકાશાધ્યવસાનેના- લોકાકાશમાત્માનં કુર્યાત્ .
દાત્માનમાત્મા વિદધાતિ વિશ્વમ્ .
નાસ્તીહ યેષાં યતયસ્ત એવ ..૧૭૨..
હૈ, ઔર ઇસીપ્રકાર જાનનેમેં આતા હુઆ જો ધર્મ (ધર્માસ્તિકાય) હૈ ઉસકે અધ્યવસાનસે અપનેકો
ધર્મરૂપ કરતા હૈ, જાનનેમેં આતે હુવે અધર્મકે (-અધર્માસ્તિકાયકે) અધ્યવસાનસે અપનેકો
અધર્મરૂપ કરતા હૈ, જાનનેમેં આતે હુવે અન્ય જીવકે અધ્યવસાનસે અપનેકો અન્યજીવરૂપ કરતા
હૈ, જાનનેમેં આતે હુવે પુદ્ગલકે અધ્યવસાનસે અપનેકો પુદ્ગલરૂપ કરતા હૈ, જાનનેમેં આતે હુવે
લોકાકાશકે અધ્યવસાનસે અપનેકો લોકાકાશરૂપ કરતા હૈ, ઔર જાનનેમેં આતે હુવે
અલોકાકાશકે અધ્યવસાનસે અપનેકો અલોકાકાશરૂપ કરતા હૈ, (ઇસપ્રકાર આત્મા
અધ્યવસાનસે અપનેકો સર્વરૂપ કરતા હૈ .)
ભાવાર્થ : — યહ અધ્યવસાન અજ્ઞાનરૂપ હૈ, ઇસલિયે ઉસે અપના પરમાર્થસ્વરૂપ નહીં જાનના ચાહિએ . ઉસ અધ્યવસાનસે હી આત્મા અપનેકો અનેક અવસ્થારૂપ કરતા હૈ અર્થાત્ ઉનમેં અપનાપન માનકર પ્રવર્તતા હૈ ..૨૬૮-૨૬૯..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ તથા આગામી કથનકા સૂચક કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [વિશ્વાત્ વિભક્તઃ અપિ હિ ] વિશ્વસે (સમસ્ત દ્રવ્યોંસે) ભિન્ન હોને પર ભી [આત્મા ] આત્મા [યત્-પ્રભાવાત્ આત્માનમ્ વિશ્વમ્ વિદધાતિ ] જિસકે પ્રભાવસે અપનેકો વિશ્વરૂપ કરતા હૈ [એષઃ અધ્યવસાયઃ ] ઐસા યહ અધ્યવસાય — [મોહ-એક-કન્દઃ ] કિ જિસકા મોહ હી એક મૂલ હૈ વહ — [યેષાં ઇહ નાસ્તિ ] જિનકે નહીં હૈ [તે એવ યતયઃ ] વે હી મુનિે હૈં .૧૭૨.
યહ અધ્યવસાય જિનકે નહીં હૈં વે મુનિ કર્મસે લિપ્ત નહીં હોતે – યહ અબ ગાથા દ્વારા કહતે હૈં : —