બુદ્ધી વવસાઓ વિ ય અજ્ઝવસાણં મદી ય વિણ્ણાણં . એક્કટ્ઠમેવ સવ્વં ચિત્તં ભાવો ય પરિણામો ..૨૭૧..
ઇસલિએ), શુભ યા અશુભ કર્મસે વાસ્તવમેં લિપ્ત નહીં હોતે .
ભાવાર્થ : — યહ જો અધ્યવસાન હૈં વે ‘મૈં પરકા હનન કરતા હૂઁ’ ઇસપ્રકારકે હૈં, ‘મૈં નારક હૂઁ’ ઇસપ્રકારકે હૈં તથા ‘મૈં પરદ્રવ્યકો (અપનેરૂપ) જાનતા હૂઁ’ ઇસપ્રકારકે હૈં . વે, જબ તક આત્માકા ઔર રાગાદિકા, આત્માકા ઔર નારકાદિ કર્મોદયજનિત ભાવોંકા તથા આત્માકા ઔર જ્ઞેયરૂપ અન્યદ્રવ્યોંકા ભેદ ન જાનતા હો, તબ તક રહતે હૈં . વે ભેદજ્ઞાનકે અભાવકે કારણ મિથ્યાજ્ઞાનરૂપ હૈં, મિથ્યાદર્શનરૂપ હૈં ઔર મિથ્યાચારિત્રરૂપ હૈં; યોં તીન પ્રકારકે હોતે હૈં . વે અધ્યવસાન જિનકે નહીં હૈં વે મુનિકુંજર હૈં . વે આત્માકો સમ્યક્ જાનતે હૈં, સમ્યક્ શ્રદ્ધા કરતે હૈં ઔર સમ્યક્ આચરણ કરતે હૈં, ઇસલિયે અજ્ઞાનકે અભાવસે સમ્યગ્દર્શનજ્ઞાનચારિત્રરૂપ હોતે હુએ કર્મોંસે લિપ્ત નહીં હોતે ..૨૭૦..
‘‘યહાઁ બારમ્બાર અધ્યવસાન શબ્દ કહા ગયા હૈ, વહ અધ્યવસાન ક્યા હૈ ? ઉસકા સ્વરૂપ ભલીભાઁતિ સમઝમેં નહીં આયા’’ . ઐસા પ્રશ્ન હોને પર, અબ અધ્યવસાનકા સ્વરૂપ ગાથા દ્વારા કહતે હૈં .
ગાથાર્થ : — [બુદ્ધિઃ ] બુદ્ધિ, [વ્યવસાયઃ અપિ ચ ] વ્યવસાય, [અધ્યવસાનં ] અધ્યવસાન, [મતિઃ ચ ] મતિ, [વિજ્ઞાનમ્ ] વિજ્ઞાન, [ચિત્તં ] ચિત્ત, [ભાવઃ ] ભાવ [ચ ] ઔર [પરિણામઃ ] પરિણામ — [સર્વં ] યે સબ [એકાર્થમ્ એવ ] એકાર્થ હી હૈં (અર્થાત્ નામ અલગ અલગ હૈં, કિન્તુ અર્થ ભિન્ન નહીં હૈં ) .
૪૦૨