આત્માશ્રિતો નિશ્ચયનયઃ, પરાશ્રિતો વ્યવહારનયઃ . તત્રૈવં નિશ્ચયનયેન પરાશ્રિતં સમસ્તમધ્યવસાનં બન્ધહેતુત્વેન મુમુક્ષોઃ પ્રતિષેધયતા વ્યવહારનય એવ કિલ પ્રતિષિદ્ધઃ, તસ્યાપિ નિશ્ચયમ્ એવ નિષ્કમ્પમ્ આક્રમ્ય ] એક સમ્યક્ નિશ્ચયકો હી નિશ્ચલતયા અંગીકાર ક રકે [શુદ્ધજ્ઞાનઘને નિજે મહિમ્નિ ] શુદ્ધજ્ઞાનઘનસ્વરૂપ નિજ મહિમામેં ( – આત્મસ્વરૂપમેં) [ધૃતિમ્ કિં ન બધ્નન્તિ ] સ્થિરતા ક્યોં ધારણ નહીં કરતે ?
ભાવાર્થ : — જિનેન્દ્રદેવને અન્ય પદાર્થોંમેં આત્મબુદ્ધિરૂપ અધ્યવસાન છુડાયે હૈં, ઇસસે યહ સમઝના ચાહિએ કિ યહ સમસ્ત પરાશ્રિત વ્યવહાર હી છુડાયા હૈ . ઇસલિયે આચાર્યદેવને શુદ્ધનિશ્ચયકે ગ્રહણકા ઐસા ઉપદેશ દિયા હૈ કિ — ‘શુદ્ધજ્ઞાનસ્વરૂપ અપને આત્મામેં સ્થિરતા રખો’ . ઔર, ‘‘જબ કિ ભગવાનને અધ્યવસાન છુડાયે હૈં તબ ફિ ર સત્પુરુષ નિશ્ચયકો નિશ્ચલતાપૂર્વક અંગીકાર કરકે સ્વરૂપમેં સ્થિર ક્યોં નહીં હોતે ? — યહ હમેં આશ્ચર્ય હોતા હૈ’’ યહ કહકર આચાર્યદેવને આશ્ચર્ય પ્રગટ કિયા હૈ .૧૭૩.
અબ ઇસી અર્થકો ગાથા દ્વારા કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [એવં ] ઇસપ્રકાર [વ્યવહારનયઃ ] (પરાશ્રિત) વ્યવહારનય [નિશ્ચયનયેન ] નિશ્ચયનયકે દ્વારા [પ્રતિષિદ્ધઃ જાનીહિ ] નિષિદ્ધ જાન; [પુનઃ નિશ્ચયનયાશ્રિતાઃ ] નિશ્ચયનયકે આશ્રિત [મુનયઃ ] મુનિે [નિર્વાણમ્ ] નિર્વાણકો [પ્રાપ્નુવન્તિ ] પ્રાપ્ત હોતે હૈં .
ટીકા : — આત્માશ્રિત (અર્થાત્ સ્વ-આશ્રિત) નિશ્ચયનય હૈ, પરાશ્રિત (અર્થાત્ પરકે આશ્રિત) વ્યવહારનય હૈ . વહાઁ, પૂર્વોક્ત પ્રકારસે પરાશ્રિત સમસ્ત અધ્યવસાન (અર્થાત્ અપને ઔર પરકે એકત્વકી માન્યતાપૂર્વક પરિણમન) બન્ધકા કારણ હોનેસે મુમુક્ષુઓંકો ઉસકા ( – અધ્યવસાનકા) નિષેધ કરતે હુએ ઐસે નિશ્ચયનયકે દ્વારા વાસ્તવમેં વ્યવહારનયકા હી નિષેધ કિયા ગયા હૈ, ક્યોંકિ વ્યવહારનયકે ભી પરાશ્રિતતા સમાન હી હૈ ( – જૈસે અધ્યવસાન પરાશ્રિત
૪૦૪