શીલતપઃપરિપૂર્ણં ત્રિગુપ્તિપંચસમિતિપરિકલિતમહિંસાદિપંચમહાવ્રતરૂપં વ્યવહારચારિત્રં અભવ્યોઽપિ કુર્યાત્, તથાપિ ચ નિશ્ચારિત્રોઽજ્ઞાની મિથ્યાદ્રષ્ટિરેવ, નિશ્ચયચારિત્રહેતુભૂતજ્ઞાનશ્રદ્ધાન- શૂન્યત્વાત્ .
તસ્યૈકાદશાંગજ્ઞાનમસ્તિ ઇતિ ચેત્ —
મોક્ષં હિ ન તાવદભવ્યઃ શ્રદ્ધત્તે, શુદ્ધજ્ઞાનમયાત્મજ્ઞાનશૂન્યત્વાત્ . તતો જ્ઞાનમપિ નાસૌ જીવ [અજ્ઞાની ] અજ્ઞાની [મિથ્યાદૃષ્ટિઃ તુ ] ઔર મિથ્યાદૃષ્ટિ હૈ .
ટીકા : — શીલ ઔર તપસે પરિપૂર્ણ, તીન ગુપ્તિ ઔર પાઁચ સમિતિયોંકે પ્રતિ સાવધાનીસે યુક્ત, અહિંસાદિ પાઁચ મહાવ્રતરૂપ વ્યવહારચારિત્ર (કા પાલન) અભવ્ય ભી કરતા હૈ; તથાપિ વહ (અભવ્ય) નિશ્ચારિત્ર (-ચારિત્રરહિત), અજ્ઞાની ઔર મિથ્યાદૃષ્ટિ હી હૈ, ક્યોંકિ (વહ) નિશ્ચયચારિત્રકે કારણરૂપ જ્ઞાન – શ્રદ્ધાનસે શૂન્ય હૈ .
ભાવાર્થ : — અભવ્ય જીવ મહાવ્રત-સમિતિ-ગુપ્તિરૂપ વ્યવહાર ચારિત્રકા પાલન કરે તથાપિ નિશ્ચય સમ્યગ્જ્ઞાનશ્રદ્ધાનકે બિના વહ ચારિત્ર ‘સમ્યક્ ચારિત્ર’ નામકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા; ઇસલિયે વહ અજ્ઞાની, મિથ્યાદૃષ્ટિ ઔર નિશ્ચારિત્ર હી હૈ ..૨૭૩..
અબ શિષ્ય પૂછતા હૈ કિ — ઉસે (અભવ્યકો) ગ્યારહ અંગકા જ્ઞાન તો હોતા હૈ; ફિ ર ભી ઉસકો અજ્ઞાની ક્યોં કહા હૈ ? ઇસકા ઉત્તર કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [મોક્ષમ્ અશ્રદ્દધાનઃ ] મોક્ષકી શ્રદ્ધા ન કરતા હુઆ [યઃ અભવ્યસત્ત્વઃ ] જો અભવ્ય જીવ હૈ વહ [તુ અધીયીત ] શાસ્ત્ર તો પઢતા હૈ, [તુ ] પરન્તુ [જ્ઞાનં અશ્રદ્દધાનસ્ય ] જ્ઞાનકી શ્રદ્ધા ન કરનેવાલે ઉસકોે [પાઠઃ ] શાસ્ત્રપઠન [ગુણમ્ ન કરોતિ ] ગુણ નહીં કરતા .
ટીકા : — પ્રથમ તો અભવ્ય જીવ, (સ્વયં) શુદ્ધજ્ઞાનમય આત્માકે જ્ઞાનસે શૂન્ય હોનેકે
૪૦૬