ત્વાદ્દર્શનં, ષડ્જીવનિકાયશ્ચારિત્રસ્યાશ્રયત્વાચ્ચારિત્રમિતિ વ્યવહારઃ . શુદ્ધ આત્મા જ્ઞાનાશ્રયત્વાજ્ઝાનં, શુદ્ધ આત્મા દર્શનાશ્રયત્વાદ્દર્શનં, શુદ્ધ આત્મા ચારિત્રાશ્રયત્વાચ્ચારિત્રમિતિ નિશ્ચયઃ . તત્રાચારાદીનાં જ્ઞાનાદ્યાશ્રયત્વસ્યાનૈકાન્તિકત્વાદ્વયવહારનયઃ પ્રતિષેધ્યઃ . નિશ્ચયનયસ્તુ શુદ્ધસ્યાત્મનો જ્ઞાનાદ્યા- શ્રયત્વસ્યૈકાન્તિકત્વાત્તત્પ્રતિષેધકઃ . તથા હિ — નાચારાદિશબ્દશ્રુતમેકાન્તેન જ્ઞાનસ્યાશ્રયઃ, તત્સદ્ભાવેઽપ્યભવ્યાનાં શુદ્ધાત્માભાવેન જ્ઞાનસ્યાભાવાત્; ન ચ જીવાદયઃ પદાર્થા દર્શનસ્યાશ્રયઃ, તત્સદ્ભાવેઽપ્યભવ્યાનાં શુદ્ધાત્માભાવેન દર્શનસ્યાભાવાત્; ન ચ ષડ્જીવનિકાયઃ ચારિત્રસ્યાશ્રયઃ, તત્સદ્ભાવેઽપ્યભવ્યાનાં શુદ્ધાત્માભાવેન ચારિત્રસ્યાભાવાત્ . શુદ્ધ આત્મૈવ જ્ઞાનસ્યાશ્રયઃ, આચારાદિશબ્દશ્રુતસદ્ભાવેઽસદ્ભાવે વા તત્સદ્ભાવેનૈવ જ્ઞાનસ્ય સદ્ભાવાત્; શુદ્ધ આત્મૈવ દર્શનસ્યાશ્રયઃ, જીવાદિપદાર્થસદ્ભાવેઽસદ્ભાવે વા તત્સદ્ભાવેનૈવ દર્શનસ્ય સદ્ભાવાત્; શુદ્ધ આત્મૈવ ચારિત્રસ્યાશ્રયઃ, જીવાદિ નવ પદાર્થ દર્શન હૈં, ક્યોંકિ વે (નવ પદાર્થ) દર્શનકે આશ્રય ઔર છહ જીવ-નિકાય ચારિત્ર હૈ, ક્યોંકિ વહ (છહ જીવનિકાય) ચારિત્રકા આશ્રય હૈ; ઇસપ્રકાર વ્યવહાર હૈ . શુદ્ધ આત્મા જ્ઞાન હૈ, ક્યોંકિ વહ (શુદ્ધ આત્મા) જ્ઞાનકા આશ્રય હૈ, શુદ્ધ આત્મા દર્શન હૈ; ક્યોંકિ વહ દર્શનકા આશ્રય હૈ ઔર શુદ્ધ આત્મા ચારિત્ર હૈ, ક્યોંકિ વહ ચારિત્રકા આશ્રય હૈ; ઇસપ્રકાર નિશ્ચય હૈ . ઇનમેં, વ્યવહારનય પ્રતિષેધ્ય અર્થાત્ નિષેધ્ય હૈ, ક્યોંકિ આચારાંગાદિકો જ્ઞાનાદિકા આશ્રયત્વ અનૈકાન્તિક હૈ — વ્યભિચારયુક્ત હૈ; (શબ્દશ્રુતાદિકો જ્ઞાનાદિકા આશ્રયસ્વરૂપ માનનેમેં વ્યભિચાર આતા હૈ, ક્યોંકિ શબ્દશ્રુતાદિક હોને પર ભી જ્ઞાનાદિ નહીં ભી હોતે, ઇસલિયે વ્યવહારનય પ્રતિષેધ્ય હૈ;) ઔર નિશ્ચયનય વ્યવહારનયકા પ્રતિષેધક હૈ, ક્યોંકિ શુદ્ધ આત્માકે જ્ઞાનાદિકા આશ્રયત્વ ઐકાન્તિક હૈ . (શુદ્ધ આત્માકો જ્ઞાનાદિકા આશ્રય માનનેમેં વ્યભિચાર નહીં હૈ, ક્યોંકિ જહાઁ શુદ્ધ આત્મા હોતા હૈ વહાઁ જ્ઞાન-દર્શન-ચારિત્ર હોતે હી હૈં .) યહી બાત હેતુપૂર્વક સમઝાઈ જાતી હૈ : —

આચારાંગાદિ શબ્દશ્રુત એકાન્તસે જ્ઞાનકા આશ્રય નહીં હૈ, ક્યોંકિ ઉસકે (અર્થાત્ શબ્દશ્રુતકે) સદ્ભાવમેં ભી અભવ્યોંકો શુદ્ધ આત્માકે અભાવકે કારણ જ્ઞાનકા અભાવ હૈ; જીવાદિ નવપદાર્થ દર્શનકે આશ્રય નહીં હૈં, ક્યોંકિ ઉનકે સદ્ભાવમેં ભી અભવ્યોંકો શુદ્ધ આત્માકે અભાવકે કારણ દર્શનકા અભાવ હૈ; છહ જીવ-નિકાય ચારિત્રકે આશ્રય નહીં હૈં, ક્યોંકિ ઉનકે સદ્ભાવમેં ભી અભવ્યોંકો શુદ્ધ આત્માકે અભાવકે કારણ ચારિત્રકા અભાવ હૈ . શુદ્ધ આત્મા હી જ્ઞાનકા આશ્રય હૈ, ક્યોંકિ આચારાંગાદિ શબ્દશ્રુતકે સદ્ભાવમેં યા અસદ્ભાવમેં ઉસકે ( – શુદ્ધ આત્માકે) સદ્ભાવસે હી જ્ઞાનકા સદ્ભાવ હૈ; શુદ્ધ આત્મા હી દર્શનકા આશ્રય હૈ, ક્યોંકિ જીવાદિ નવપદાર્થોંકે સદ્ભાવમેં યા અસદ્ભાવમેં ઉસકે (-શુદ્ધ આત્માકે) સદ્ભાવસે હી દર્શનકા

૪૧૦