એવં ણાણી સુદ્ધો ણ સયં પરિણમદિ રાગમાદીહિં . રાઇજ્જદિ અણ્ણેહિં દુ સો રાગાદીહિં દોસેહિં ..૨૭૯..
યથા ખલુ કેવલઃ સ્ફ ટિકોપલઃ, પરિણામસ્વભાવત્વે સત્યપિ, સ્વસ્ય શુદ્ધસ્વભાવત્વેન રાગાદિનિમિત્તત્વાભાવાત્ રાગાદિભિઃ સ્વયં ન પરિણમતે, પરદ્રવ્યેણૈવ સ્વયં રાગાદિભાવાપન્નતયા સ્વસ્ય રાગાદિનિમિત્તભૂતેન, શુદ્ધસ્વભાવાત્પ્રચ્યવમાન એવ, રાગાદિભિઃ પરિણમ્યતે; તથા કેવલઃ કિલાત્મા, પરિણામસ્વભાવત્વે સત્યપિ, સ્વસ્ય શુદ્ધસ્વભાવત્વેન રાગાદિનિમિત્તત્વાભાવાત્ રાગાદિભિઃ
ગાથાર્થ : — [યથા ] જૈસે [સ્ફ ટિકમણિઃ ] સ્ફ ટિક મણિ [શુદ્ધઃ ] શુદ્ધ હોનેસે [રાગાદ્યૈઃ ] રાગાદિરૂપસે (લલાઈ-આદિરૂપસે) [સ્વયં ] અપને આપ [ન પરિણમતે ] પરિણમતા નહીં હૈ, [તુ ] પરંતુ [અન્યૈઃ રક્તાદિભિઃ દ્રવ્યૈઃ ] અન્ય રક્તાદિ દ્રવ્યોંસે [સઃ ] વહ [રજ્યતે ] રક્ત ( – લાલ) આદિ કિયા જાતા હૈ, [એવં ] ઇસીપ્રકાર [જ્ઞાની ] જ્ઞાની અર્થાત્ આત્મા [શુદ્ધઃ ] શુદ્ધ હોનેસે [રાગાદ્યૈઃ ] રાગાદિરૂપ [સ્વયં ] અપને આપ [ન પરિણમતે ] પરિણમતા નહીં હૈ, [તુ ] પરંતુ [અન્યૈઃ રાગાદિભિઃ દોષૈઃ ] અન્ય રાગાદિ દોષોંસે [સઃ ] વહ [રજ્યતે ] રાગી આદિ કિયા જાતા હૈ .
ટીકા : — જૈસે વાસ્તવમેં કેવલ ( – અકેલા) સ્ફ ટિકમણિ, સ્વયં પરિણમનસ્વભાવવાલા હોને પર ભી, અપનેકો શુદ્ધસ્વભાવત્વકે કારણ રાગાદિકા નિમિત્તત્વ ન હોનેસે (સ્વયં અપનેકો લલાઈ-આદિરૂપ પરિણમનકા નિમિત્ત ન હોનેસે) અપને આપ રાગાદિરૂપ નહીં પરિણમતા, કિન્તુ જો અપને આપ રાગાદિભાવકો પ્રાપ્ત હોનેસે સ્ફ ટિકમણિકો રાગાદિકા નિમિત્ત હોતા હૈ ઐસે પરદ્રવ્યકે દ્વારા હી, શુદ્ધસ્વભાવસે ચ્યુત હોતા હુઆ હી, રાગાદિરૂપ પરિણમિત કિયા જાતા હૈ; ઇસીપ્રકાર વાસ્તવમેં કેવલ ( – અકેલા) આત્મા, સ્વયં પરિણમન-સ્વભાવવાલા હોને પર ભી, અપનેકો
૪૧૨