ણ ય રાગદોસમોહં કુવ્વદિ ણાણી કસાયભાવં વા .
યથોક્તં વસ્તુસ્વભાવં જાનન્ જ્ઞાની શુદ્ધસ્વભાવાદેવ ન પ્રચ્યવતે, તતો રાગદ્વેષમોહાદિ- ભાવૈઃ સ્વયં ન પરિણમતે, ન પરેણાપિ પરિણમ્યતે, તતષ્ટંકોત્કીર્ણૈકજ્ઞાયકભાવો જ્ઞાની રાગદ્વેષમોહાદિભાવાનામકર્તૈવેતિ પ્રતિનિયમઃ .
શ્લોકાર્થ : — [ઇતિ સ્વં વસ્તુસ્વભાવં જ્ઞાની જાનાતિ ] જ્ઞાની ઐસે અપને વસ્તુસ્વભાવકો જાનતા હૈ, [તેન સઃ રાગાદીન્ આત્મનઃ ન કુર્યાત્ ] ઇસલિયે વહ રાગાદિકો નિજરૂપ નહીં કરતા, [અતઃ કારકઃ ન ભવતિ ] અતઃ વહ (રાગાદિકા) ક ર્તા નહીં હૈ .૧૭૬.
અબ, ઇસીપ્રકાર ગાથા દ્વારા કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [જ્ઞાની ] જ્ઞાની [રાગદ્વેષમોહં ] રાગ-દ્વેષ-મોહકો [વા કષાયભાવં ] અથવા ક ષાયભાવકો [સ્વયમ્ ] અપને આપ [આત્મનઃ ] અપનેમેં [ન ચ કરોતિ ] નહીં કરતા, [તેન ] ઇસલિયે [સઃ ] વહ, [તેષાં ભાવાનામ્ ] ઉન ભાવોંકા [કારકઃ ન ] કારક અર્થાત્ ક ર્તા નહીં હૈ .
ટીકા : — યથોક્ત (અર્થાત્ જૈસા કહા વૈસે) વસ્તુસ્વભાવકો જાનતા હુઆ જ્ઞાની (અપને) શુદ્ધસ્વભાવસે હી ચ્યુત નહીં હોતા, ઇસલિયે વહ રાગ-દ્વેષ-મોહ આદિ ભાવોંરૂપ સ્વતઃ પરિણમિત નહીં હોતા ઔર દૂસરેકે દ્વારા ભી પરિણમિત નહીં કિયા જાતા, ઇસલિયે ટંકોત્કીર્ણ એક જ્ઞાયકભાવસ્વરૂપ જ્ઞાની રાગ-દ્વેષ-મોહ આદિ ભાવોંકા અકર્તા હી હૈ — ઐસા નિયમ હૈ .
ભાવાર્થ : — આત્મા જબ જ્ઞાની હુઆ તબ ઉસને વસ્તુકા ઐસા સ્વભાવ જાના કિ ‘આત્મા સ્વયં તો શુદ્ધ હી હૈ — દ્રવ્યદૃષ્ટિસે અપરિણમનસ્વરૂપ હૈ, પર્યાયદૃષ્ટિસે પરદ્રવ્યકે નિમિત્તસે રાગાદિરૂપ પરિણમિત હોતા હૈ’; ઇસલિયે અબ જ્ઞાની સ્વયં ઉન ભાવોંકા કર્તા નહીં
૪૧૪