રાગમ્હિ ય દોસમ્હિ ય કસાયકમ્મેસુ ચેવ જે ભાવા . તેહિં દુ પરિણમંતો રાગાદી બંધદિ પુણો વિ ..૨૮૧..
યથોક્તં વસ્તુસ્વભાવમજાનંસ્ત્વજ્ઞાની શુદ્ધસ્વભાવાદાસંસારં પ્રચ્યુત એવ, તતઃ કર્મ- વિપાકપ્રભવૈ રાગદ્વેષમોહાદિભાવૈઃ પરિણમમાનોઽજ્ઞાની રાગદ્વેષમોહાદિભાવાનાં કર્તા ભવન્ બધ્યત એવેતિ પ્રતિનિયમઃ . હોતા, જો ઉદય આતે હૈં ઉનકા જ્ઞાતા હી હોતા હૈ ..૨૮૦..
‘અજ્ઞાની ઐસે વસ્તુસ્વભાવકો નહીં જાનતા, ઇસલિયે વહ રાગાદિ ભાવોંકા કર્તા હોતા હૈ’ ઇસ અર્થકા, આગામી ગાથાકા સૂચક શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ઇતિ સ્વં વસ્તુસ્વભાવં અજ્ઞાની ન વેત્તિ ] અજ્ઞાની અપને ઐસે વસ્તુસ્વભાવકો નહીં જાનતા, [તેન સઃ રાગાદીન્ આત્મનઃ કુર્યાત્ ] ઇસલિયે વહ રાગાદિકો ( – રાગાદિભાવોંકો) અપના કરતા હૈ, [અતઃ કારકઃ ભવતિ ] અતઃ વહ ઉનકા ક ર્તા હોતા હૈ .૧૭૭.
અબ ઇસી અર્થકી ગાથા કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [રાગે ચ દ્વેષે ચ કષાયકર્મસુ ચ એવ ] રાગ, દ્વેષ ઔર ક ષાયક ર્મોં હોને પર (અર્થાત્ ઉનકે ઉદય હોને પર) [યે ભાવાઃ ] જો ભાવ હોતે હૈં, [તૈઃ તુ ] ઉન રૂપ [પરિણમમાનઃ ] પરિણમિત હોતા હુઆ અજ્ઞાની [રાગાદીન્ ] રાગાદિકો [પુનઃ અપિ ] પુનઃ પુનઃ [બધ્નાતિ ] બાઁધતા હૈ .
ટીકા : — યથોક્ત વસ્તુસ્વભાવકો ન જાનતા હુઆ અજ્ઞાની અનાદિ સંસારસે લેકર (અપને) શુદ્ધસ્વભાવસે ચ્યુત હી હૈ, ઇસલિયે કર્મોદયસે ઉત્પન્ન રાગદ્વેષમોહાદિ ભાવોંરૂપ પરિણમતા હુઆ અજ્ઞાની રાગદ્વેષમોહાદિ ભાવોંકા કર્તા હોતા હુઆ (કર્મોંસે) બદ્ધ હોતા હી હૈ — ઐસા નિયમ હૈ .