રાગમ્હિ ય દોસમ્હિ ય કસાયકમ્મેસુ ચેવ જે ભાવા . તેહિં દુ પરિણમંતો રાગાદી બંધદે ચેદા ..૨૮૨..
ય ઇમે કિલાજ્ઞાનિનઃ પુદ્ગલકર્મનિમિત્તા રાગદ્વેષમોહાદિપરિણામાસ્ત એવ ભૂયો રાગદ્વેષમોહાદિપરિણામનિમિત્તસ્ય પુદ્ગલકર્મણો બન્ધહેતુરિતિ .
કથમાત્મા રાગાદીનામકારક એવેતિ ચેત્ —
ભાવાર્થ : — અજ્ઞાની વસ્તુસ્વભાવકો તો યથાર્થ નહીં જાનતા ઔર કર્મોદયસે દો ભાવ હોતે હૈં ઉન્હેં અપના સમઝકર પરિણમતા હૈ, ઇસલિયે વહ ઉનકા કર્તા હોતા હુઆ પુનઃ પુનઃ આગામી કર્મોંકો બાઁધતા હૈ — ઐસા નિયમ હૈ ..૨૮૧..
‘‘અતઃ યહ સિદ્ધ હુઆ (અર્થાત્ પૂર્વોક્ત કારણસે નિમ્નપ્રકાર નિશ્ચિત હુઆ)’’ ઐસા અબ કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [રાગે ચ દ્વેષે ચ કષાયકર્મસુ ચ એવ ] રાગ, દ્વેષ ઔર ક ષાયક ર્મોંકે હોને પર (અર્થાત્ ઉનકે ઉદય હોને પર) [યે ભાવાઃ ] જો ભાવ હોતે હૈં, [તૈઃ તુ ] ઉન-રૂપ [પરિણમમાનઃ ] પરિણમતા હુઆ [ચેતયિતા ] આત્મા [રાગાદીન્ ] રાગાદિકો [બધ્નાતિ ] બાઁધતા હૈ .
ટીકા : — નિશ્ચયસે અજ્ઞાનીકો, પુદ્ગલકર્મ જિનકા નિમિત્ત હૈ ઐસે જો યહ રાગદ્વેષમોહાદિ પરિણામ હૈં, વે હી પુનઃ રાગદ્વેષમોહાદિ પરિણામકા નિમિત્ત જો પુદ્ગલકર્મ ઉસકે બન્ધકે કારણ હૈ .
ભાવાર્થ : — અજ્ઞાનીકે કર્મકે નિમિત્તસે રાગદ્વેષમોહાદિ પરિણામ હોતે હૈં વે હી પુનઃ આગામી કર્મબન્ધકે કારણ હોતે હૈં ..૨૮૨..
અબ પ્રશ્ન હોતા હૈ કિ આત્મા રાગાદિકા અકારક હી કૈસે હૈ ? ઇસકા સમાધાન (આગમકા પ્રમાણ દેકર ) કરતે હૈં : —
૪૧૬