કર્મબદ્ધસ્ય બન્ધચ્છેદો મોક્ષહેતુઃ, હેતુત્વાત્, નિગડાદિબદ્ધસ્ય બન્ધચ્છેદવત્ . એતેન ઉભયેઽપિ પૂર્વે આત્મબન્ધયોર્દ્વિધાકરણે વ્યાપાર્યેતે .
કિમયમેવ મોક્ષહેતુરિતિ ચેત્ — બંધાણં ચ સહાવં વિયાણિદું અપ્પણો સહાવં ચ .
ગાથાર્થ : — [યથા ચ ] જૈસે [બન્ધનબદ્ધઃ તુ ] બન્ધનબદ્ધ પુરુષ [બન્ધાન્ છિત્વા ] બન્ધનોંકો છેદ કર [વિમોક્ષમ્ પ્રાપ્નોતિ ] મુક્તિકો પ્રાપ્ત હો જાતા હૈ, [તથા ચ ] ઇસીપ્રકાર [જીવઃ ] જીવ [બન્ધાન્ છિત્વા ] બન્ધોંકો છેદકર [વિમોક્ષમ્ સમ્પ્રાપ્નોતિ ] મોક્ષકો પ્રાપ્ત કરતા હૈ .
ટીકા : — કર્મસે બઁધે હુએ (પુરુષ) કો બન્ધકા છેદ મોક્ષકા કારણ હૈ, ક્યોંકિ જૈસે બેડી આદિસે બન્ધકા છેદ બન્ધસે છૂટનેકા કારણ હૈ, ઉસીપ્રકાર કર્મસે બઁધે હુએકો કર્મબન્ધકા છેદ કર્મબન્ધસે છૂટનેકા કારણ હૈ . ઇસ(કથન)સે, પૂર્વકથિત દોનોંકો ( – જો બન્ધકે સ્વરૂપકે જ્ઞાનમાત્રસે સન્તુષ્ટ હૈં તથા જો બન્ધકે વિચાર કિયા કરતે હૈં ઉનકો – ) આત્મા ઔર બન્ધકે દ્વિધાકરણમેં વ્યાપાર કરાયા જાતા હૈ (અર્થાત્ આત્મા ઔર બન્ધકો ભિન્ન-ભિન્ન કરનેકે પ્રતિ લગાયા જાતા હૈ — ઉદ્યમ કરાયા જાતા હૈ) ..૨૯૨..
‘માત્ર યહી (બન્ધચ્છેદ હી) મોક્ષકા કારણ ક્યોં હૈ ?’ ઐસા પ્રશ્ન હોને પર અબ ઉસકા ઉત્તર દેતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [બન્ધાનાં સ્વભાવં ચ ] બન્ધોંકે સ્વભાવકો [આત્મનઃ સ્વભાવં ચ ] ઔર આત્માકે સ્વભાવકો [વિજ્ઞાય ] જાનકર [બન્ધેષુ ] બન્ધોંકે પ્રતિ [યઃ ] જો [વિરજ્યતે ] વિરક્ત હોતા હૈ, [સઃ ] વહ [કર્મવિમોક્ષણં કરોતિ ] ક ર્મોંસે મુક્ત હોતા હૈ .
૪૨૮