આત્મબન્ધૌ હિ તાવન્નિયતસ્વલક્ષણવિજ્ઞાનેન સર્વથૈવ છેત્તવ્યૌ; તતો રાગાદિલક્ષણઃ સમસ્ત એવ બન્ધો નિર્મોક્ત વ્યઃ, ઉપયોગલક્ષણઃ શુદ્ધ આત્મૈવ ગૃહીતવ્યઃ . એતદેવ કિલાત્મ- બન્ધયોર્દ્વિધાકરણસ્ય પ્રયોજનં યદ્બન્ધત્યાગેન શુદ્ધાત્મોપાદાનમ્ .
‘આત્મા ઔર બન્ધકો દ્વિધા કરકે ક્યા કરના ચાહિએ’ ઐસા પ્રશ્ન હોને પર ઉત્તર દેતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [તથા ] ઇસપ્રકાર [જીવઃ બન્ધઃ ચ ] જીવ ઔર બન્ધ [નિયતાભ્યામ્ સ્વલક્ષણાભ્યાં ] અપને નિશ્ચિત સ્વલક્ષણોંસે [છિદ્યેતે ] છેદે જાતે હૈં . [બન્ધઃ ] વહાઁ, બન્ધકો [છેત્તવ્યઃ ] છેદના ચાહિએ અર્થાત્ છોડના ચાહિએ [ચ ] ઔર [શુદ્ધઃ આત્મા ] શુદ્ધ આત્માકો [ગૃહીતવ્યઃ ] ગ્રહણ ક રના ચાહિએ .
ટીકા : — આત્મા ઔર બન્ધકો પ્રથમ તો ઉનકે નિયત સ્વલક્ષણોંકે વિજ્ઞાનસે સર્વથા હી છેદ અર્થાત્ ભિન્ન કરના ચાહિએ; તત્પશ્ચાત્, રાગાદિક જિસકા લક્ષણ હૈં ઐસે સમસ્ત બન્ધકો તો છોડના ચાહિએ તથા ઉપયોગ જિસકા લક્ષણ હૈ ઐસે શુદ્ધ આત્માકો હી ગ્રહણ કરના ચાહિએ . વાસ્તવમેં યહી આત્મા ઔર બન્ધકો દ્વિધા કરનેકા પ્રયોજન હૈ કિ બન્ધકે ત્યાગસે ( – અર્થાત્ બન્ધકા ત્યાગ કરકે) શુદ્ધ આત્માકો ગ્રહણ કરના ..૨૯૫..
ભાવાર્થ : — શિષ્યને પ્રશ્ન કિયા થા કિ આત્મા ઔર બન્ધકો દ્વિધા કરકે ક્યા કરના ચાહિએ ? ઉસકા યહ ઉત્તર દિયા હૈ કિ બન્ધકા તો ત્યાગ કરના ઔર શુદ્ધ આત્માકા ગ્રહણ કરના .
(‘આત્મા ઔર બન્ધકો પ્રજ્ઞાકે દ્વારા ભિન્ન તો કિયા, પરન્તુ આત્માકો કિસકે દ્વારા ગ્રહણ કિયા જાયે ?’ — ઇસ પ્રશ્નકી તથા ઉસકે ઉત્તરકી ગાથા કહતે હૈં : — )