કો ણામ ભણિજ્જ બુહો ણાદું સવ્વે પરાઇએ ભાવે . મજ્ઝમિણં તિ ય વયણં જાણંતો અપ્પયં સુદ્ધં ..૩૦૦..
યો હિ પરાત્મનોર્નિયતસ્વલક્ષણવિભાગપાતિન્યા પ્રજ્ઞયા જ્ઞાની સ્યાત્, સ ખલ્વેકં ચિન્માત્રં ભાવમાત્મીયં જાનાતિ, શેષાંશ્ચ સર્વાનેવ ભાવાન્ પરકીયાન્ જાનાતિ . એવં ચ જાનન્ કથં પરભાવાન્મમામી ઇતિ બ્રૂયાત્ ? પરાત્મનોર્નિશ્ચયેન સ્વસ્વામિસમ્બન્ધસ્યાસમ્ભવાત્ . અતઃ સર્વથા ચિદ્ભાવ એવ ગૃહીતવ્યઃ, શેષાઃ સર્વે એવ ભાવાઃ પ્રહાતવ્યા ઇતિ સિદ્ધાન્તઃ .
ગાથાર્થ : — [સર્વાન્ ભાવાન્ ] સર્વ ભાવોંકો [પરકીયાન્ ] દૂસરોંકે [જ્ઞાત્વા ] જાનકર [કઃ નામ બુધઃ ] કૌન જ્ઞાની, [આત્માનમ્ ] અપનેકો [શુદ્ધમ્ ] શુદ્ધ [જાનન્ ] જાનતા હુઆ, [ઇદમ્ મમ ] ‘યહ મેરા હૈ’ ( – ‘યહ ભાવ મેરે હૈં’) [ઇતિ ચ વચનમ્ ] ઐસા વચન [ભણેત્ ] બોલેગા ?
ટીકા : — જો (પુરુષ) પરકે ઔર આત્માકે નિયત સ્વલક્ષણોંકે વિભાગમેં પડનેવાલી પ્રજ્ઞાકે દ્વારા જ્ઞાની હોતા હૈ, વહ વાસ્તવમેં એક ચિન્માત્ર ભાવકો અપના જાનતા હૈ ઔર શેષ સર્વ ભાવોંકો દૂસરોંકે જાનતા હૈ . ઐસા જાનતા હુઆ (વહ પુરુષ) પરભાવોંકો ‘યહ મેરે હૈં’ ઐસા ક્યોં કહેગા ? (નહીં કહેગા;) ક્યોંકિ પરમેં ઔર અપનેમેં નિશ્ચયસે સ્વસ્વામિસમ્બન્ધકા અસમ્ભવ હૈ . ઇસલિયે, સર્વથા ચિદ્ભાવ હી (એકમાત્ર) ગ્રહણ કરને યોગ્ય હૈ, શેષ સમસ્ત ભાવ છોડને યોગ્ય હૈં — ઐસા સિદ્ધાન્ત હૈ .
ભાવાર્થ : — લોકમેં ભી યહ ન્યાય હૈ કિ — જો સુબુદ્ધિ ઔર ન્યાયવાન હોતા હૈ વહ દૂસરેકે ધનાદિકો અપના નહીં કહતા . ઇસીપ્રકાર જો સમ્યગ્જ્ઞાની હૈ, વહ સમસ્ત પરદ્રવ્યોંકો અપના નહીં માનતા . કિન્તુ અપને નિજભાવકો હી અપના જાનકર ગ્રહણ કરતા હૈ ..૩૦૦..
અબ ઇસ અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —