સ સર્વાપરાધવિષદોષાપકર્ષણસમર્થત્વેનામૃતકુમ્ભોઽપિ પ્રતિક્રમણાપ્રતિક્રમણાદિવિલક્ષણા- પ્રતિક્રમણાદિરૂપાં તાર્તીયીકીં ભૂમિમપશ્યતઃ સ્વકાર્યકરણાસમર્થત્વેન વિપક્ષકાર્યકારિત્વાદ્વિષકુમ્ભ એવ સ્યાત્ . અપ્રતિક્રમણાદિરૂપા તૃતીયા ભૂમિસ્તુ સ્વયં શુદ્ધાત્મસિદ્ધિરૂપત્વેન સર્વાપરાધવિષદોષાણાં સર્વંક ષત્વાત્ સાક્ષાત્સ્વયમમૃતકુમ્ભો ભવતીતિ વ્યવહારેણ દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદેરપિ અમૃતકુમ્ભત્વં સાધયતિ . તયૈવ ચ નિરપરાધો ભવતિ ચેતયિતા . તદભાવે દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિરપ્યપરાધ એવ . અતસ્તૃતીયભૂમિકયૈવ નિરપરાધત્વમિત્યવતિષ્ઠતે . તત્પ્રાપ્ત્યર્થ એવાયં દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિઃ . તતો મેતિ મંસ્થા યત્પ્રતિક્રમણાદીન્ શ્રુતિસ્ત્યાજયતિ, કિન્તુ દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિના ન મુંચતિ, અન્યદપિ પ્રતિક્રમણાપ્રતિક્રમણાદ્યગોચરાપ્રતિક્રમણાદિરૂપં શુદ્ધાત્મસિદ્ધિલક્ષણમતિદુષ્કરં કિમપિ કારયતિ . વક્ષ્યતે ચાત્રૈવ — ‘‘કમ્મં જં પુવ્વકયં સુહાસુહમણેયવિત્થરવિસેસં . તત્તો ણિયત્તદે અપ્પયં તુ જો સો પડિક્કમણં ..’’ ઇત્યાદિ . હી ત્યાગને યોગ્ય હૈ .) ઔર જો દ્રવ્યરૂપ પ્રતિક્રમણાદિ હૈં વે, સર્વ અપરાધરૂપ વિષકે દોષોંકો (ક્રમશઃ) કમ કરનેમેં સમર્થ હોનેસે અમૃતકુમ્ભ હૈં (ઐસા વ્યવહાર આચારસૂત્રમેં કહા હૈ) તથાપિ પ્રતિક્રમણ – અપ્રતિક્રમણાદિસે વિલક્ષણ ઐસી અપ્રતિક્રમણાદિરૂપ તીસરી ભૂમિકાકો ન દેખનેવાલે પુરુષકો વે દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિ (અપરાધ કાટનેરૂપ) અપના કાર્ય કરનેકો અસમર્થ હોનેસે વિપક્ષ (અર્થાત્ બન્ધકા) કાર્ય કરતે હોનેસે વિષકુમ્ભ હી હૈં . જો અપ્રતિક્રમણાદિરૂપ તીસરી ભૂમિ હૈ વહ, સ્વયં શુદ્ધાત્માકી સિદ્ધિરૂપ હોનેકે કારણ સમસ્ત અપરાધરૂપ વિષકે દોષોંકો સર્વથા નષ્ટ કરનેવાલી હોનેસે, સાક્ષાત્ સ્વયં અમૃતકુમ્ભ હૈ ઔર ઇસપ્રકાર (વહ તીસરી ભૂમિ) વ્યવહારસે દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિકો ભી અમૃતકુમ્ભત્વ સાધતી હૈ . ઉસ તીસરી ભૂમિસે હી આત્મા નિરપરાધ હોતા હૈ . ઉસ (તીસરી ભૂમિ) કે અભાવમેં દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિ ભી અપરાધ હી હૈ . ઇસલિયે, તીસરી ભૂમિસે હી નિરપરાધત્વ હૈ ઐસા સિદ્ધ હોતા હૈ . ઉસકી પ્રાપ્તિકે લિયે હી યહ દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિ હૈં . ઐસા હોનેસે યહ નહીં માનના ચાહિએ કિ (નિશ્ચયનયકા) શાસ્ત્ર દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિકો છુડાતા હૈ . તબ ફિ ર ક્યા કરતા હૈ ? દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિસે છુડા નહીં દેતા ( – અટકા નહીં દેતા, સંતોષ નહીં મનવા દેતા); ઇસકે અતિરિક્ત અન્ય ભી, પ્રતિક્રમણ-અપ્રતિક્રમણાદિસે અગોચર અપ્રતિક્રમણાદિરૂપ, શુદ્ધ આત્માકી સિદ્ધિ જિસકા લક્ષણ હૈ ઐસા, અતિ દુષ્કર કુછ કરવાતા હૈ . ઇસ ગ્રન્થમેં હી આગે કહેંગે કિ — ૧કમ્મં જં પુવ્વકયં સુહાસુહમણેયવિત્થરવિસેસં . તત્તો ણિયત્તદે અપ્પયં તુ જો સો પડિક્કમણં .. (અર્થ : — અનેક પ્રકારકે વિસ્તારવાલે પૂર્વકૃત શુભાશુભ કર્મોંસે જો અપને આત્માકો નિવૃત્ત કરાતા હૈ, વહ આત્મા પ્રતિક્રમણ હૈ .) ઇત્યાદિ .

૧. ગાથા૦ ૩૮૩ – ૩૮૫; વહાઁ નિશ્ચયપ્રતિક્રમણ આદિકા સ્વરૂપ કહા હૈ .