તત્રાપ્રતિક્રમણમેવ સુધા કુતઃ સ્યાત્ .
કિં નોર્ધ્વમૂર્ધ્વમધિરોહતિ નિષ્પ્રમાદઃ ..૧૮૯..
યહાઁ નિશ્ચયનયસે પ્રતિક્રમણાદિકો વિષકુમ્ભ કહા ઔર અપ્રતિક્રમણાદિકો અમૃતકુમ્ભ કહા, ઇસલિયે યદિ કોઈ વિપરીત સમઝકર પ્રતિક્રમણાદિકો છોડકર પ્રમાદી હો જાયે તો ઉસે સમઝાનેકે લિએ કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [યત્ર પ્રતિક્રમણમ્ એવ વિષં પ્રણીતં ] (હે ભાઈ !) જહાઁ પ્રતિક્ર મણકો હી વિષ ક હા હૈ, [તત્ર અપ્રતિક્રમણમ્ એવ સુધા કુતઃ સ્યાત્ ] વહાઁ અપ્રતિક્ર મણ અમૃત ક હાઁસે હો સકતા હૈ ? (અર્થાત્ નહીં હો સક તા .) [તત્ ] તબ ફિ ર [જનઃ અધઃ અધઃ પ્રપતન્ કિં પ્રમાદ્યતિ ] મનુષ્ય નીચે હી નીચે ગિરતે હુએ પ્રમાદી ક્યોં હોતે હૈં ? [નિષ્પ્રમાદઃ ] નિષ્પ્રમાદી હોતે હુએ [ઊ ર્ધ્વમ્ ઊ ર્ધ્વમ્ કિં ન અધિરોહતિ ] ઊ પર હી ઊ પર ક્યોં નહીં ચઢતે ?
ભાવાર્થ : — અજ્ઞાનાવસ્થામેં જો અપ્રતિક્રમણાદિ હોતે હૈં ઉનકી તો બાત હી ક્યા ? કિન્તુ યહાઁ તો, શુભપ્રવૃત્તિરૂપ દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિકા પક્ષ છુડાનેકે લિએ ઉન્હેં (દ્રવ્યપ્રતિક્રમણાદિકો) તો નિશ્ચયનયકી પ્રધાનતાસે વિષકુમ્ભ કહા હૈ, ક્યોંકિ વે કર્મબન્ધકે હી કારણ હૈં, ઔર પ્રતિક્રમણ-અપ્રતિક્રમણાદિસે રહિત ઐસી તીસરી ભૂમિ, જો કિ શુદ્ધ આત્મસ્વરૂપ હૈ તથા પ્રતિક્રમણાદિસે રહિત હોનેસે અપ્રતિક્રમણાદિરૂપ હૈ, ઉસે અમૃતકુમ્ભ કહા હૈ અર્થાત્ વહાઁકે અપ્રતિક્રમણાદિકો અમૃતકુમ્ભ કહા હૈ . તૃતીય ભૂમિ પર ચઢાનેકે લિયે આચાર્યદેવને યહ ઉપદેશ દિયા હૈ . પ્રતિક્રમણાદિકો વિષકુમ્ભ કહનેકી બાત સુનકર જો લોગ ઉલ્ટે પ્રમાદી હોતે હૈં ઉનકે સમ્બન્ધમેં આચાર્ય કહતે હૈં કિ — ‘યહ લોગ નીચે હી નીચે ક્યોં ગિરતે હૈં ? તૃતીય ભૂમિમેં ઊ પર હી ઊ પર ક્યોં નહીં ચઢતે ?’ જહાઁ પ્રતિક્રમણકો વિષકુમ્ભ કહા હૈ વહાઁ નિષેધરૂપ અપ્રતિક્રમણ હી અમૃતકુમ્ભ હો સકતા હૈ, અજ્ઞાનીકા નહીં . ઇસલિયે જો અપ્રતિક્રમણાદિ અમૃતકુમ્ભ કહે હૈં વે અજ્ઞાનીકે અપ્રતિક્રમણાદિ નહીં જાનને ચાહિએ, કિન્તુ તીસરી ભૂમિકે શુદ્ધ આત્મામય જાનને ચાહિએ .૧૮૯.
અબ ઇસ અર્થકો દૃઢ કરતા હુઆ કાવ્ય કહતે હૈં : —