અજ્ઞાનિન એવ વ્યવહારવિમૂઢાઃ પરદ્રવ્યં મમેદમિતિ પશ્યન્તિ . જ્ઞાનિનસ્તુ નિશ્ચયપ્રતિબુદ્ધાઃ પરદ્રવ્યકણિકામાત્રમપિ ન મમેદમિતિ પશ્યન્તિ . તતો યથાત્ર લોકે કશ્ચિદ્ વ્યવહારવિમૂઢઃ પરકીયગ્રામવાસી મમાયં ગ્રામ ઇતિ પશ્યન્ મિથ્યાદ્રષ્ટિઃ, તથા યદિ જ્ઞાન્યપિ કથચિંદ્ [વ્યવહારભાષિતેન તુ ] વ્યવહારકે વચનોંકો ગ્રહણ કરકે [પરદ્રવ્યં મમ ] ‘પરદ્રવ્ય મેરા હૈ’ [ભણન્તિ ] ઐસા ક હતે હૈં, [તુ ] પરન્તુ જ્ઞાનીજન [નિશ્ચયેન જાનન્તિ ] નિશ્ચયસે જાનતેે હૈં કિ ‘[કિઞ્ચિત્ ] કોઈ [પરમાણુમાત્રમ્ અપિ ] પરમાણુમાત્ર ભી [ન ચ મમ ] મેરા નહીં હૈ’ .
[યથા ] જૈસે [કઃ અપિ નરઃ ] કોઈ મનુષ્ય [અસ્માકં ગ્રામવિષયનગરરાષ્ટ્રમ્ ] ‘હમારા ગ્રામ, હમારા દેશ, હમારા નગર, હમારા રાષ્ટ્ર’ [જલ્પતિ ] ઇસપ્રકાર ક હતા હૈ, [તુ ] કિન્તુ [તાનિ ] વે [તસ્ય ] ઉસકે [ન ચ ભવન્તિ ] નહીં હૈં, [મોહેન ચ ] મોહસે [સઃ આત્મા ] વહ આત્મા [ભણતિ ] ‘મેરે હૈં’ ઇસપ્રકાર ક હતા હૈ; [એવમ્ એવ ] ઇસીપ્રકાર [યઃ જ્ઞાની ] જો જ્ઞાની ભી [પરદ્રવ્યં મમ ] ‘પરદ્રવ્ય મેરા હૈ’ [ઇતિ જાનન્ ] ઐસા જાનતા હુઆ [આત્માનં કરોતિ ] પરદ્રવ્યકો નિજરૂપ ક રતા હૈ, [એષઃ ] વહ [નિઃસંશયં ] નિઃસંદેહ અર્થાત્ નિશ્ચયતઃ [મિથ્યાદૃષ્ટિઃ ] મિથ્યાદૃષ્ટિ [ભવતિ ] હોતા હૈ .
[તસ્માત્ ] ઇસલિયે તત્ત્વજ્ઞ [ન મે ઇતિ જ્ઞાત્વા ] ‘પરદ્રવ્ય મેરા નહીં હૈ’ યહ જાનકર, [એતેષાં દ્વયેષામ્ અપિ ] ઇન દોનોંકા ( – લોક કા ઔર શ્રમણકા – ) [પરદ્રવ્યે ] પરદ્રવ્યમેં [કર્તૃવ્યવસાયં જાનન્ ] ક ર્તૃત્વકે વ્યવસાયકો જાનતે હુએ, [જાનીયાત્ ] યહ જાનતે હૈં કિ [દૃષ્ટિરહિતાનામ્ ] યહ વ્યવસાય સમ્યગ્દર્શનસે રહિત પુરુષોંકા હૈ .
ટીકા : — અજ્ઞાનીજન હી વ્યવહારવિમૂઢ (વ્યવહારમેં હી વિમૂઢ) હોનેસે પરદ્રવ્યકો ઐસા દેખતે — માનતે હૈં કિ ‘યહ મેરા હૈ’; ઔર જ્ઞાનીજન તો નિશ્ચયપ્રતિબુદ્ધ (નિશ્ચયકે જ્ઞાતા) હોનેસે પરદ્રવ્યકી કણિકામાત્રકો ભી ‘યહ મેરા હૈ’ ઐસા નહીં દેખતે – માનતે . ઇસલિયે, જૈસે ઇસ જગતમેં કોઈ વ્યવહારવિમૂઢ ઐસા દૂસરેકે ગાઁવમેં રહનેવાલા મનુષ્ય ‘યહ ગ્રામ મેરા હૈ’ ઇસપ્રકાર દેખતા – માનતા હુઆ મિથ્યાદૃષ્ટિ ( – વિપરીત દૃષ્ટિવાલા) હૈ, ઉસીપ્રકાર યદિ જ્ઞાની ભી કિસી પ્રકારસે