મજ્ઞાનમગ્નમહસો બત તે વરાકાઃ .
કર્તા સ્વયં ભવતિ ચેતન એવ નાન્યઃ ..૨૦૨..
શ્લોકાર્થ : — (આચાર્યદેવ ખેદપૂર્વક ક હતે હૈં કિ :) [બત ] અરેરે! [યે તુ ઇમમ્ સ્વભાવનિયમં ન કલયન્તિ ] જો ઇસ વસ્તુસ્વભાવકે નિયમકો નહીં જાનતે [તે વરાકાઃ ] વે બેચારે, [અજ્ઞાનમગ્નમહસઃ ] જિનકા (પુરુષાર્થરૂપ – પરાક્રમરૂપ) તેજ અજ્ઞાનમેં ડૂબ ગયા હૈ ઐસે, [કર્મ કુર્વન્તિ ] ક ર્મકો ક રતે હૈં; [તતઃ એવ હિ ] ઇસલિયે [ભાવકર્મકર્તા ચેતનઃ એવ સ્વયં ભવતિ ] ભાવક ર્મકા ક ર્તા ચેતન હી સ્વયં હોતા હૈ, [અન્યઃ ન ] અન્ય કોઈ નહીં .
ભાવાર્થ : — વસ્તુકે સ્વરૂપકે નિયમકો નહીં જાનતા, ઇસલિયે પરદ્રવ્યકા કર્તા હોતા હુઆ અજ્ઞાની ( – મિથ્યાદૃષ્ટિ) જીવ સ્વયં હી અજ્ઞાનભાવમેં પરિણમિત હોતા હૈ; ઇસપ્રકાર અપને ભાવકર્મકા કર્તા અજ્ઞાની સ્વયં હી હૈ, અન્ય નહીં .૨૦૨.
અબ, ‘(જીવકે) જો મિથ્યાત્વભાવ હોતા હૈ, ઉસકા કર્તા કૌન હૈ ?’ — ઇસ બાતકી ભલીભાઁતિ ચર્ચા કરકે, ‘ભાવકર્મકા કર્તા (અજ્ઞાની) જીવ હી હૈ’ યહ યુક્તિપૂર્વક સિદ્ધ કરતે હૈં : —