સમયસાર
[ ભગવાનશ્રીકુન્દકુન્દ-
જહ સિપ્પિઓ દુ કમ્મં કુવ્વદિ ણ ય સો દુ તમ્મઓ હોદિ .
તહ જીવો વિ ય કમ્મં કુવ્વદિ ણ ય તમ્મઓ હોદિ ..૩૪૯..
જહ સિપ્પિઓ દુ કરણેહિં કુવ્વદિ ણ સો દુ તમ્મઓ હોદિ .
તહ જીવો કરણેહિં કુવ્વદિ ણ ય તમ્મઓ હોદિ ..૩૫૦..
જહ સિપ્પિઓ દુ કરણાણિ ગિણ્હદિ ણ સો દુ તમ્મઓ હોદિ .
તહ જીવો કરણાણિ દુ ગિણ્હદિ ણ ય તમ્મઓ હોદિ ..૩૫૧..
જહ સિપ્પિ દુ કમ્મફલં ભુંજદિ ણ ય સો દુ તમ્મઓ હોદિ .
તહ જીવો કમ્મફલં ભુંજદિ ણ ય તમ્મઓ હોદિ ..૩૫૨..
એવં વવહારસ્સ દુ વત્તવ્વં દરિસણં સમાસેણ .
સુણુ ણિચ્છયસ્સ વયણં પરિણામક દં તુ જં હોદિ ..૩૫૩..
નિશ્ચયસે વસ્તુકા વિચાર કિયા જાયે, [કર્તૃ ચ કર્મ સદા એકમ્ ઇષ્યતે ] તો ક ર્તા ઔર ક ર્મ સદા એક માના જાતા હૈ .
ભાવાર્થ : — માત્ર વ્યવહાર-દૃષ્ટિસે હી ભિન્ન દ્રવ્યોંમેં કર્તૃત્વ-કર્મત્વ માના જાતા હૈ; નિશ્ચય- દૃષ્ટિસે તો એક હી દ્રવ્યમેં કર્તૃત્વ-કર્મત્વ ઘટિત હોતા હૈ .૨૧૦.
અબ, ઇસ કથનકો દૃષ્ટાન્ત દ્વારા ગાથામેં કહતે હૈં : —
જ્યોં શિલ્પિ કર્મ કરે પરન્તુ વહ નહીં તન્મય બને .
ત્યોં કર્મકો આત્મા કરે પર વહ નહીં તન્મય બને ..૩૪૯..
જ્યોં શિલ્પિ કરણોંસે કરે પર વહ નહીં તન્મય બને .
ત્યોં જીવ કરણોંસે કરે પર વહ નહીં તન્મય બને ..૩૫૦..
જ્યોં શિલ્પિ કરણ ગ્રહે પરન્તુ વહ નહીં તન્મય બને .
ત્યોં જીવ કરણોંકો ગ્રહે પર વહ નહીં તન્મય બને ..૩૫૧..
શિલ્પી કરમફલ ભોગતા, પર વહ નહીં તન્મય બને .
ત્યોં જીવ કરમફલ ભોગતા, પર વહ નહીં તન્મય બને ..૩૫૨..
— ઇસ ભાઁતિ મત વ્યવહારકા સંક્ષેપસે વક્તવ્ય હૈ .
સુન લો વચન પરમાર્થકા, પરિણામવિષયક જો હિ હૈ ..૩૫૩..
૪૯૬