સેટિકાત્ર તાવચ્છવેતગુણનિર્ભરસ્વભાવં દ્રવ્યમ્ . તસ્ય તુ વ્યવહારેણ શ્વૈત્યં કુઙ્યાદિ પરદ્રવ્યમ્ . અથાત્ર કુડયાદેઃ પરદ્રવ્યસ્ય શ્વૈત્યસ્ય શ્વેતયિત્રી સેટિકા કિં ભવતિ કિં ન ભવતીતિ તદુભયતત્ત્વસમ્બન્ધો મીમાંસ્યતે — યદિ સેટિકા કુડયાદેર્ભવતિ તદા યસ્ય યદ્ભવતિ તત્તદેવ ભવતિ યથાત્મનો જ્ઞાનં ભવદાત્મૈવ ભવતીતિ તત્ત્વસમ્બન્ધે જીવતિ સેટિકા કુડયાદેર્ભવન્તી કુડયાદિરેવ ભવેત્; એવં સતિ સેટિકાયાઃ સ્વદ્રવ્યોચ્છેદઃ . ન ચ દ્રવ્યાન્તરસંક્ર મસ્ય પૂર્વમેવ પ્રતિષિદ્ધત્વાદ્દ્રવ્યસ્યાસ્ત્યુચ્છેદઃ . તતો ન ભવતિ સેટિકા કુડયાદેઃ . યદિ ન ભવતિ સેટિકા કુડયાદેસ્તર્હિ કસ્ય સેટિકા ભવતિ ? સેટિકાયા એવ સેટિકા ભવતિ . નનુ કતરાઽન્યા સેટિકા સેટિકાયાઃ [પશ્યતિ ] દેખતા હૈ . [યથા ] જૈસે [સેટિકા ] કલઈ [આત્મનઃ સ્વભાવેન ] અપને સ્વભાવસે [પરદ્રવ્યં ] પરદ્રવ્યકો [સેટયતિ ] સફે દ ક રતી હૈ, [તથા ] ઉસીપ્રકાર [જ્ઞાતા અપિ ] જ્ઞાતા ભી [સ્વકેન ભાવેન ] અપને સ્વભાવસે [પરદ્રવ્યં ] પરદ્રવ્યકો [વિજહાતિ ] ત્યાગતા હૈ . [યથા ] જૈસે [સેટિકા ] કલઈ [આત્મનઃ સ્વભાવેન ] અપને સ્વભાવસે [પરદ્રવ્યં ] પરદ્રવ્યકો [સેટયતિ ] સફે દ ક રતી હૈ, [તથા ] ઉસીપ્રકાર [સમ્યગ્દૃષ્ટિઃ ] સમ્યગ્દૃષ્ટિ [સ્વભાવેન ] અપને સ્વભાવસે [પરદ્રવ્યં ] પરદ્રવ્યકો [શ્રદ્ધત્તે ] શ્રદ્ધાન કરતા હૈ . [એવં તુ ] ઇસપ્રકાર [જ્ઞાનદર્શનચરિત્રે ] જ્ઞાન-દર્શન-ચારિત્રમેં [વ્યવહારનયસ્ય વિનિશ્ચયઃ ] વ્યવહારનયકા નિર્ણય [ભણિતઃ ] ક હા હૈ; [અન્યેષુ પર્યાયેષુ અપિ ] અન્ય પર્યાયોંમેં ભી [એવમ્ એવ જ્ઞાતવ્યઃ ] ઇસીપ્રકાર જાનના ચાહિએ .

ટીકા : — ઇસ જગતમેં કલઈ હૈ, વહ શ્વેતગુણસે પરિપૂર્ણ સ્વભાવવાલા દ્રવ્ય હૈ . દીવાર- આદિ પરદ્રવ્ય વ્યવહારસે ઉસ કલઈકા શ્વૈત્ય હૈ (અર્થાત્ કલઈકે દ્વારા શ્વેત કિયે જાને યોગ્ય પદાર્થ હૈ) . અબ, ‘શ્વેત કરનેવાલી કલઈ, શ્વેત કી જાને યોગ્ય જો દીવાર-આદિ પરદ્રવ્ય ઉસકી હૈ યા નહીં ?’ — ઇસપ્રકાર ઉન દોનોંકે તાત્ત્વિક (પારમાર્થિક) સમ્બન્ધકા યહાઁ વિચાર કિયા જાતા હૈ : — યદિ કલઈ દીવાર-આદિ પરદ્રવ્યકી હો તો ક્યા હો વહ પ્રથમ વિચાર કરતે હૈં : — ‘જિસકા જો હોતા હૈ વહ વહી હોતા હૈ, જૈસે આત્માકા જ્ઞાન હોનેસે જ્ઞાન વહ આત્મા હી હૈ ( – પૃથક્ દ્રવ્ય નહીં);’ — ઐસા તાત્ત્વિક સમ્બન્ધ જીવિત (અર્થાત્ વિદ્યમાન) હોનેસે, કલઈ યદિ દીવાર-આદિકી હો તો કલઈ વહ દીવાર-આદિ હી હોગી (અર્થાત્ કલઈ દીવાર-આદિરૂપ હી હોના ચાહિએ, દીવાર- આદિસે પૃથક્ દ્રવ્ય નહીં હોના ચાહિએ); ઐસા હોને પર, કલઈકે સ્વદ્રવ્યકા ઉચ્છેદ (નાશ) હો

૫૦૬