તૌ વસ્તુત્વપ્રણિહિતદ્રશા દ્રશ્યમાનૌ ન કિંચિત્ .
વ્યક્તાત્યન્તં સ્વસ્વભાવેન યસ્માત્ ..૨૧૯..
અબ, ઇસ અર્થકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ઇહ જ્ઞાનમ્ હિ અજ્ઞાનભાવાત્ રાગ-દ્વેષૌ ભવતિ ] ઇસ જગતમેં જ્ઞાન હી અજ્ઞાનભાવસે રાગદ્વેષરૂપ પરિણમિત હોતા હૈ; [વસ્તુત્વ-પ્રણિહિત-દશા દૃશ્યમાનૌ તો કિંચિત્ ન ] વસ્તુત્વમેં સ્થાપિત ( – એકાગ્ર કી ગઈ) દૃષ્ટિસે દેખને પર (અર્થાત્ દ્રવ્યદૃષ્ટિસે દેખને પર), વે રાગ -દ્વેષ કુછ ભી નહીં હૈં ( – દ્રવ્યરૂપ પૃથક્ વસ્તુ નહીં હૈં). [તતઃ સમ્યગ્દૃષ્ટિઃ તત્ત્વદૃષ્ટયા તૌ સ્ફુ ટં ક્ષપયતુ ] ઇસલિયે (આચાર્યદેવ પ્રેરણા કરતે હૈં કિ) સમ્યગ્દૃષ્ટિ પુરુષ તત્ત્વદૃષ્ટિસે ઉન્હેં (રાગ-દ્વેષકો) સ્પષ્ટતયા ક્ષય કરો, [યેન પૂર્ણ-અચલ-અર્ચિઃ સહજં જ્ઞાનજ્યોતિઃ જ્વલતિ ] કિ જિસસે, પૂર્ણ ઔર અચલ જિસકા પ્રકાશ હૈ ઐસી (દૈદીપ્યમાન) સહજ જ્ઞાનજ્યોતિ પ્રકાશિત હો.
ભાવાર્થ : — રાગ-દ્વેષ કોઈ પૃથક્ દ્રવ્ય નહીં હૈ, વે (રાગ-દ્વેષરૂપ પરિણામ) જીવકે અજ્ઞાનભાવસે હોતે હૈં; ઇસલિયે સમ્યગ્દૃષ્ટિ હોકર તત્ત્વદૃષ્ટિસે દેખા જાયે તો વે (રાગ-દ્વેષ) કુછ ભી વસ્તુ નહીં હૈં ઐસા દિખાઈ દેતા હૈ, ઔર ઘાતિકર્મોંકા નાશ હોકર કેવલજ્ઞાન ઉત્પન્ન હોતા હૈ..૨૧૮..
અબ, આગેકી ગાથામેં યહ કહેંગે કિ ‘અન્ય દ્રવ્ય અન્ય દ્રવ્યકો ગુણ ઉત્પન્ન નહીં કર સકતા’ ઇસકા સૂચક કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [તત્ત્વદૃષ્ટયા ] તત્ત્વદૃષ્ટિસે દેખા જાયે તો, [રાગ-દ્વેષ-ઉત્પાદકં અન્યત્ દ્રવ્યં કિંચન અપિ ન વીક્ષ્યતે ] રાગ-દ્વેષકો ઉત્પન્ન કરનેવાલા અન્ય દ્રવ્ય કિંચિત્માત્ર ભી દિખાઈ નહીં દેતા, [યસ્માત્ સર્વ-દ્રવ્ય-ઉત્પત્તિઃ સ્વસ્વભાવેન અન્તઃ અત્યન્તં વ્યક્તા ચકાસ્તિ ] ક્યોંકિ સર્વ દ્રવ્યોંકી ઉત્પત્તિ અપને સ્વભાવસે હી હોતી હુઈ અન્તરંગમેં અત્યન્ત પ્રગટ (સ્પષ્ટ) પ્રકાશિત હોતી હૈ.