ન શ્રુતં જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનશ્રુતયોર્વ્યતિરેકઃ . ન શબ્દો જ્ઞાનમ- ચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનશબ્દયોર્વ્યતિરેકઃ . ન રૂપં જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનરૂપયોર્વ્યતિરેકઃ . ન વર્ણો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનવર્ણયોર્વ્યતિરેકઃ . ન ગન્ધો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનગન્ધયોર્વ્યતિરેકઃ . ન રસો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનરસયોર્વ્યતિરેકઃ . ન સ્પર્શો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનસ્પર્શયોર્વ્યતિરેકઃ . ન કર્મ જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાન- કર્મણોર્વ્યતિરેકઃ . ન ધર્મો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનધર્મયોર્વ્યતિરેકઃ . નાધર્મો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનાધર્મયોર્વ્યતિરેકઃ . ન કાલો જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનકાલયોર્વ્યતિરેકઃ . નાકાશં જ્ઞાનમચેતનત્વાત્, તતો જ્ઞાનાકાશયોર્વ્યતિરેકઃ . નાધ્યવસાનં [જ્ઞાતવ્યમ્ ] ઐસા જાનના ચાહિએ.
[બુધાઃ ] બુધ પુરુષ (અર્થાત્ જ્ઞાની જન) [જ્ઞાનં ] જ્ઞાનકો હી [સમ્યગ્દૃષ્ટિં તુ ] સમ્યગ્દૃષ્ટિ, [સંયમં ] (જ્ઞાનકો હી) સંયમ, [અંગપૂર્વગતમ્ સૂત્રમ્ ] અંગપૂર્વગત સૂત્ર, [ધર્માધર્મં ચ ] ધર્મ-અધર્મ (પુણ્ય-પાપ) [તથા પ્રવ્રજ્યામ્ ] તથા દીક્ષા [અભ્યુપયાન્તિ ] માનતે હૈં.
ટીકા : — શ્રુત (અર્થાત્ વચનાત્મક દ્રવ્યશ્રુત) જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ શ્રુત અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર શ્રુતકે વ્યતિરેક (અર્થાત્ ભિન્નતા) હૈ. શબ્દ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ શબ્દ (પુદ્ગલદ્રવ્યકી પર્યાય હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર શબ્દકે વ્યતિરેક (અર્થાત્ ભેદ) હૈ. રૂપ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ રૂપ (પુદ્ગલદ્રવ્યકા ગુણ હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર રૂપકે વ્યતિરેક હૈ (અર્થાત્ દોનોં ભિન્ન હૈં). વર્ણ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ વર્ણ (પુદ્ગલદ્રવ્યકા ગુણ હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર વર્ણકે વ્યતિરેક હૈ (અર્થાત્ જ્ઞાન અન્ય હૈ, વર્ણ અન્ય હૈ). ગંધ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ ગંધ (પુદ્ગલદ્રવ્યકા ગુણ હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર ગંધકે વ્યતિરેક ( – ભેદ, ભિન્નતા) હૈ. રસ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ રસ (પુદ્ગલદ્રવ્યકા ગુણ હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર રસકે વ્યતિરેક હૈ. સ્પર્શ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ સ્પર્શ (પુદ્ગલદ્રવ્યકા ગુણ હૈ,) અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર સ્પર્શકે વ્યતિરેક હૈ. કર્મ જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ કર્મ અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર કર્મકે વ્યતિરેક હૈ. ધર્મ ( – ધર્મદ્રવ્ય) જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ ધર્મ અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર ધર્મકે વ્યતિરેક હૈ. અધર્મ ( – અધર્મદ્રવ્ય) જ્ઞાન નહીં હૈ, ક્યોંકિ અધર્મ અચેતન હૈ; ઇસલિયે જ્ઞાનકે ઔર અધર્મકે વ્યતિરેક હૈ. કાલ ( – કાલદ્રવ્ય) જ્ઞાન નહીં હૈ,
૫૭૨