યઃ ખલુ શ્રમણશ્રમણોપાસકભેદેન દ્વિવિધં દ્રવ્યલિંગંં ભવતિ મોક્ષમાર્ગ ઇતિ પ્રરૂપણપ્રકારઃ સ કેવલં વ્યવહાર એવ, ન પરમાર્થઃ, તસ્ય સ્વયમશુદ્ધદ્રવ્યાનુભવનાત્મકત્વે સતિ પરમાર્થત્વા- ભાવાત્; યદેવ શ્રમણશ્રમણોપાસકવિકલ્પાતિક્રાન્તં દ્રશિજ્ઞપ્તિપ્રવૃત્તવૃત્તિમાત્રં શુદ્ધજ્ઞાનમેવૈકમિતિ નિસ્તુષસંચેતનં પરમાર્થઃ, તસ્યૈવ સ્વયં શુદ્ધદ્રવ્યાનુભવનાત્મકત્વે સતિ પરમાર્થત્વાત્ . તતો યે વ્યવહારમેવ પરમાર્થબુદ્ધયા ચેતયન્તે, તે સમયસારમેવ ન સંચેતયન્તે; ય એવ પરમાર્થં પરમાર્થબુદ્ધયા
‘વ્યવહારનય હી મુનિલિંગકો ઔર શ્રાવકલિંગકો — દોનોંકો મોક્ષમાર્ગ કહતા હૈ, નિશ્ચયનય કિસી લિંગકો મોક્ષમાર્ગ નહીં કહતા’ — યહ ગાથા દ્વારા કહતે હૈં : —
ગાથાર્થ : — [વ્યાવહારિકઃ નયઃ પુનઃ ] વ્યવહારનય [દ્વે લિઙ્ગે અપિ ] દોનોં લિંગોંકો [મોક્ષપથે ભણતિ ] મોક્ષમાર્ગમેં કહતા હૈ (અર્થાત્ વ્યવહારનય મુનિલિંગ ઔર ગૃહીલિંગકો મોક્ષમાર્ગ કહતા હૈ); [નિશ્ચયનયઃ ] નિશ્ચયનય [સર્વલિઙ્ગાનિ ] સભી લિંગોંકો (અર્થાત્ કિસી ભી લિંગકો) [મોક્ષપથે ન ઇચ્છતિ ] મોક્ષમાર્ગમેં નહીં માનતા.
ટીકા : — શ્રમણ ઔર શ્રમણોપાસકકે ભેદસે દો પ્રકારકે દ્રવ્યલિંગ મોક્ષમાર્ગ હૈં — ઇસપ્રકારકા જો પ્રરૂપણ-પ્રકાર (અર્થાત્ ઇસપ્રકારકી જો પ્રરૂપણા) વહ કેવલ વ્યવહાર હી હૈ, પરમાર્થ નહીં, ક્યોંકિ વહ (પ્રરૂપણા) સ્વયં અશુદ્ધ દ્રવ્યકી અનુભવનસ્વરૂપ હૈ, ઇસલિયે ઉસકો પરમાર્થતાકા અભાવ હૈ; શ્રમણ ઔર શ્રમણોપાસકકે ભેદોંસે અતિક્રાન્ત, દર્શનજ્ઞાનમેં પ્રવૃત્ત પરિણતિમાત્ર ( – માત્ર દર્શન-જ્ઞાનમેં પ્રવર્તિત હુઈ પરિણતિરૂપ) શુદ્ધ જ્ઞાન હી એક હૈ — ઐસા જો નિષ્તુષ ( – નિર્મલ) અનુભવન હી પરમાર્થ હૈ, ક્યોંકિ વહ (અનુભવન) સ્વયં શુદ્ધ દ્રવ્યકા અનુભવનસ્વરૂપ હોનેસે ઉસીકે પરમાર્થત્વ હૈ. ઇસલિયે જો વ્યવહારકો હી પરમાર્થબુદ્ધિસે ( – પરમાર્થ માનકર) અનુભવ કરતે હૈં, વે સમયસારકા હી અનુભવ નહીં કરતે; જો પરમાર્થકો પરમાર્થબુદ્ધિસે અનુભવ કરતે