રયમિહ પરમાર્થશ્ચેત્યતાં નિત્યમેકઃ .
ન્ન ખલુ સમયસારાદુત્તરં કિંચિદસ્તિ ..૨૪૪..
ભાવાર્થ : — વ્યવહારનયકા વિષય તો ભેદરૂપ અશુદ્ધદ્રવ્ય હૈ, ઇસલિયે વહ પરમાર્થ નહીં હૈ; નિશ્ચયનયકા વિષય અભેદરૂપ શુદ્ધદ્રવ્ય હૈ, ઇસલિયે વહી પરમાર્થ હૈ. ઇસલિયે, જો વ્યવહારકો હી નિશ્ચય માનકર પ્રવર્તન કરતે હૈં વે સમયસારકા અનુભવ નહીં કરતે; જો પરમાર્થકો પરમાર્થ માનકર પ્રવર્તન કરતે હૈં વે હી સમયસારકા અનુભવ કરતે હૈં (ઇસલિયે વે હી મોક્ષકો પ્રાપ્ત કરતે હૈં)..૪૧૪..
‘અધિક કથનસે ક્યા, એક પરમાર્થકા હી અનુભવન કરો’ — ઇસ અર્થકા કાવ્ય કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [અતિજલ્પૈઃ અનલ્પૈઃ દુર્વિકલ્પૈઃ અલમ્ અલમ્ ] બહુત કથનસે ઔર બહુત દુર્વિકલ્પોંસે બસ હોઓ, બસ હોઓ; [ઇહ ] યહાઁ માત્ર ઇતના હી કહના હૈ કિ [અયમ્ પરમાર્થઃ એકઃ નિત્યમ્ ચેત્યતામ્ ] ઇસ એકમાત્ર પરમાર્થકા હી નિરન્તર અનુભવ કરો; [સ્વરસ-વિસર-પૂર્ણ- જ્ઞાન-વિસ્ફૂ ર્તિ-માત્રાત્ સમયસારાત્ ઉત્તરં ખલુ કિઞ્ચિત્ ન અસ્તિ ] ક્યોંકિ નિજરસકે પ્રસારસે પૂર્ણ જો જ્ઞાન ઉસકે સ્ફુ રાયમાન હોનેમાત્ર જો સમયસાર ( – પરમાત્મા) ઉસસે ઉચ્ચ વાસ્તવમેં દૂસરા કુછ ભી નહીં હૈ ( – સમયસારકે અતિરિક્ત દૂસરા કુછ ભી સારભૂત નહીં હૈ).
ભાવાર્થ : — પૂર્ણજ્ઞાનસ્વરૂપ આત્માકા અનુભવ કરના ચાહિએ; ઇસકે અતિરિક્ત વાસ્તવમેં દૂસરા કુછ ભી સારભૂત નહીં હૈ.૨૪૪.
અબ, અન્તિમ ગાથામેં યહ સમયસાર ગ્રન્થકે અભ્યાસ ઇત્યાદિકા ફલ કહકર આચાર્યભગવાન ઇસ ગ્રન્થકો પૂર્ણ કરતે હૈં; ઉસકા સૂચક શ્લોક પહલે કહા જા રહા હૈ : —
શ્લોકાર્થ : — [આનન્દમયમ્ વિજ્ઞાનઘનમ્ અધ્યક્ષતામ્ નયત્ ] આનન્દમય વિજ્ઞાનઘનકો
૫૮૮