લક્ષણં સૌખ્યં સ્વયમેવ ભવિષ્યતીતિ .
અર્થભૂત ભગવાન એક પૂર્ણવિજ્ઞાનઘન પરબ્રહ્મમેં સર્વ ઉદ્યમસે સ્થિત હોગા, વહ આત્મા, સાક્ષાત્ તત્ક્ષણ પ્રગટ હોનેવાલે એક ચૈતન્યરસસે પરિપૂર્ણ સ્વભાવમેં સુસ્થિત ઔર નિરાકુલ ( – આકુલતા બિનાકા) હોનેસે જો (સૌખ્ય) ‘પરમાનન્દ’ શબ્દસે વાચ્ય હૈ, ઉત્તમ હૈ ઔર અનાકુલતા-લક્ષણયુક્ત હૈ ઐસે સૌખ્યસ્વરૂપ સ્વયં હી હો જાયેગા.
ભાવાર્થ : — ઇસ શાસ્ત્રકા નામ સમયપ્રાભૃત હૈ. સમયકા અર્થ હૈ પદાર્થ અથવા સમય અર્થાત્ આત્મા. ઉસકા કહનેવાલા યહ શાસ્ત્ર હૈ. ઔર આત્મા તો સમસ્ત પદાર્થોકા પ્રકાશક હૈ. ઐસે વિશ્વપ્રકાશક આત્માકો કહનેવાલા હોનેસે યહ સમયપ્રાભૃત શબ્દબ્રહ્મકે સમાન હૈ; ક્યોંકિ જો સમસ્ત પદાર્થોંકા કહનેવાલા હોતા હૈ ઉસે શબ્દબ્રહ્મ કહા જાતા હૈ. દ્વાદશાંગશાસ્ત્ર શબ્દબ્રહ્મ હૈ ઔર ઇસ સમયપ્રાભૃતશાસ્ત્રકો ભી શબ્દબ્રહ્મકી ઉપમા દી ગઈ હૈ. યહ શબ્દબ્રહ્મ (અર્થાત્ સમયપ્રાભૃતશાસ્ત્ર) પરબ્રહ્મકો (અર્થાત્ શુદ્ધ પરમાત્માકો) સાક્ષાત્ દિખાતા હૈ. જો ઇસ શાસ્ત્રકો પઢકર ઉસકે યથાર્થ અર્થમેં સ્થિત હોગા, વહ પરબ્રહ્મકો પ્રાપ્ત કરેગા; ઔર ઉસસે જિસે ‘પરમાનન્દ’ કહા જાતા હૈ ઐસે, ઉત્તમ, સ્વાત્મિક, સ્વાધીન, બાધારહિત, અવિનાશી સુખકો પ્રાપ્ત કરેગા. ઇસલિયે હે ભવ્ય જીવોં ! તુમ અપને કલ્યાણકે લિયે ઇસકા અભ્યાસ કરો, ઇસકા શ્રવણ કરો, નિરન્તર ઇસીકા સ્મરણ ઔર ધ્યાન કરો, કિ જિસસે અવિનાશી સુખકી પ્રાપ્તિ હો. ઐસા શ્રીગુરુઓંકા ઉપદેશ હૈ..૪૧૫..
અબ, ઇસ સર્વવિશુદ્ધજ્ઞાનકે અધિકારકી પૂર્ણતાકા કલશરૂપ શ્લોક કહતે હૈં : —
શ્લોકાર્થ : — [ઇતિ ઇદમ્ આત્મનઃ તત્ત્વં જ્ઞાનમાત્રમ્ અવસ્થિતમ્ ] ઇસપ્રકાર યહ આત્માકા તત્ત્વ (અર્થાત્ પરમાર્થભૂતસ્વરૂપ) જ્ઞાનમાત્ર નિશ્ચિત હુઆ — [અખણ્ડમ્ ] કિ જો (આત્માકા) જ્ઞાનમાત્રતત્ત્વ અખણ્ડ હૈ (અર્થાત્ અનેક જ્ઞેયાકારોંસે ઔર પ્રતિપક્ષી કર્મોંસે યદ્યપિ ખણ્ડખણ્ડ દિખાઈ દેતા હૈ તથાપિ જ્ઞાનમાત્રમેં ખણ્ડ નહીં હૈ), [એકમ્ ] એક હૈ (અર્થાત્ અખણ્ડ હોનેસે એકરૂપ હૈ), [અચલં ] અચલ હૈ (અર્થાત્ જ્ઞાનરૂપસે ચલિત નહીં હોતા — જ્ઞેયરૂપ નહીં હોતા, [સ્વસંવેદ્યમ્ ] સ્વસંવેદ્ય હૈ (અર્થાત્ અપનેસે હી જ્ઞાત હોને યોગ્ય હૈ), [અબાધિતમ્ ] ઔર અબાધિત હૈ (અર્થાત્ કિસી મિથ્યાયુક્તિસે બાધા નહીં પાતા).
ભાવાર્થ : — યહાઁ આત્માકા નિજ સ્વરૂપ જ્ઞાન હી કહા હૈ ઇસકા કારણ યહ હૈઃ — આત્મામેં
૫૯૦