સ્યાદ્વાદો હિ સમસ્તવસ્તુતત્ત્વસાધકમેકમસ્ખલિતં શાસનમર્હત્સર્વજ્ઞસ્ય . સ તુ સર્વમનેકાન્તાત્મકમિત્યનુશાસ્તિ, સર્વસ્યાપિ વસ્તુનોઽનેકાન્તસ્વભાવત્વાત્ . અત્ર ત્વાત્મવસ્તુનિ જ્ઞાનમાત્રતયા અનુશાસ્યમાનેઽપિ ન તત્પરિકોપઃ, જ્ઞાનમાત્રસ્યાત્મવસ્તુનઃ સ્વયમેવાનેકાન્ત- ત્વાત્ . તત્ર યદેવ તત્તદેવાતત્, યદેવૈકં તદેવાનેકં, યદેવ સત્તદેવાસત્, યદેવ નિત્યં તદેવાનિત્યમિત્યેકવસ્તુવસ્તુત્વનિષ્પાદકપરસ્પરવિરુદ્ધશક્તિ દ્વયપ્રકાશનમનેકાન્તઃ . તત્સ્વાત્મવસ્તુનો જ્ઞાનમાત્રત્વેઽપ્યન્તશ્ચકચકાયમાનજ્ઞાનસ્વરૂપેણ તત્ત્વાત્, બહિરુન્મિષદનન્તજ્ઞેયતાપન્નસ્વરૂપાતિ- રિક્તપરરૂપેણાતત્ત્વાત્, સહક્રમપ્રવૃત્તાનન્તચિદંશસમુદયરૂપાવિભાગદ્રવ્યેણૈકત્વાત્, અવિભાગૈક- દ્રવ્યવ્યાપ્તસહક્રમપ્રવૃત્તાનન્તચિદંશરૂપપર્યાયૈરનેકત્વાત્, સ્વદ્રવ્યક્ષેત્રકાલભાવભવનશક્તિ સ્વભાવવત્ત્વેન સત્ત્વાત્, પરદ્રવ્યક્ષેત્રકાલભાવાભવનશક્તિ સ્વભાવવત્ત્વેનાસત્ત્વાત્, અનાદિનિધનાવિભાગૈક-

સ્યાદ્વાદ સમસ્ત વસ્તુઓંકે સ્વરૂપકો સિદ્ધ કરનેવાલા, અર્હત્ સર્વજ્ઞકા એક અસ્ખલિત ( – નિર્બાધ) શાસન હૈ. વહ (સ્યાદ્વાદ) ‘સબ અનેકાન્તાત્મક હૈ’ ઇસપ્રકાર ઉપદેશ કરતા હૈ, ક્યોંકિ સમસ્ત વસ્તુ અનેકાન્ત-સ્વભાવવાલી હૈ. (‘સર્વ વસ્તુઐં અનેકાન્તસ્વરૂપ હૈં’ ઇસપ્રકાર જો સ્યાદ્વાદ કહતા હૈ સો વહ અસત્યાર્થ કલ્પનાસે નહીં કહતા, પરન્તુ જૈસા વસ્તુકા અનેકાન્ત સ્વભાવ હૈ વૈસા હી કહતા હૈ.)

યહાઁ આત્મા નામક વસ્તુકો જ્ઞાનમાત્રતાસે ઉપદેશ કરને પર ભી સ્યાદ્વાદકા કોપ નહીં હૈ; ક્યોંકિ જ્ઞાનમાત્ર આત્મવસ્તુકો સ્વયમેવ અનેકાન્તાત્મકત્વ હૈ. વહાઁ (અનેકાન્તકા ઐસા સ્વરૂપ હૈ કિ), જો (વસ્તુ) તત્ હૈ વહી અતત્ હૈ, જો (વસ્તુ) એક હૈ વહી અનેક હૈ, જો સત્ હૈ વહી અસત્ હૈ, જો નિત્ય હૈ વહી અનિત્ય હૈ — ઇસપ્રકાર ‘‘એક વસ્તુમેં વસ્તુત્વકી નિષ્પાદક પરસ્પર વિરુદ્ધ દો શક્તિયોંકા પ્રકાશિત હોના અનેકાન્ત હૈ.’’ ઇસલિએ અપની આત્મવસ્તુકો ભી, જ્ઞાનમાત્રતા હોને પર ભી, તત્ત્વ-અતત્ત્વ, એકત્વ-અનેકત્વ, સત્ત્વ-અસત્ત્વ, ઔર નિત્યત્વ- અનિત્યત્વપના પ્રકાશતા હી હૈ; ક્યોંકિ — ઉસકે ( – જ્ઞાનમાત્ર આત્મવસ્તુકે) અન્તરંગમેં ચકચકિત પ્રકાશતે જ્ઞાનસ્વરૂપકે દ્વારા તત્પના હૈ, ઔર બાહર પ્રગટ હોતે અનન્ત, જ્ઞેયત્વકો પ્રાપ્ત, સ્વરૂપસે ભિન્ન ઐસે પરરૂપકે દ્વારા ( – જ્ઞાનસ્વરૂપસે ભિન્ન ઐસે પરદ્રવ્યકે રૂપ દ્વારા – ) અતત્પના હૈ (અર્થાત્ જ્ઞાન ઉસ-રૂપ નહીં હૈ); સહભૂત ( – સાથ હી) પ્રવર્તમાન ઔર ક્રમશઃ પ્રવર્તમાન અનન્ત ચૈતન્ય – અંશોકે સમુદાયરૂપ અવિભાગ દ્રવ્યકે દ્વારા એકત્વ હૈ, ઔર અવિભાગ એક દ્રવ્યસે વ્યાપ્ત, સહભૂત પ્રવર્તમાન તથા ક્રમશઃ પ્રવર્તમાન અનન્ત ચૈતન્ય-અંશરૂપ ( – ચૈતન્યકે અનન્ત અંશોંરૂપ) પર્યાયોંકે દ્વારા અનેકત્વ હૈ; અપને દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાલ-ભાવરૂપસે હોનેકી શક્તિરૂપ જો સ્વભાવ હૈ ઉસ સ્વભાવવાનપનેકે દ્વારા (અર્થાત્ ઐસે સ્વભાવવાલી હોનેસે) સત્ત્વ હૈ, ઔર પરકે દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાલ-ભાવરૂપ ન હોનેકી શક્તિરૂપ જો સ્વભાવ હૈ ઉસ સ્વભાવવાનપનેકે દ્વારા અસત્ત્વ હૈ; અનાદિનિધન અવિભાગ એક વૃત્તિરૂપસે પરિણતપનેકે દ્વારા નિત્યત્વ હૈ, ઔર ક્રમશઃ