ન્નેકાકારચિકીર્ષયા સ્ફુ ટમપિ જ્ઞાનં પશુર્નેચ્છતિ .
પર્યાયૈસ્તદનેકતાં પરિમૃશન્ પશ્યત્યનેકાન્તવિત્ ..૨૫૧..
ભાવાર્થ : — જ્ઞાન હૈ વહ જ્ઞેયોંકે આકારરૂપ પરિણમિત હોનેસે અનેક દિખાઈ દેતા હૈ, ઇસલિયે સર્વથા એકાન્તવાદી ઉસ જ્ઞાનકો સર્વથા અનેક — ખણ્ડ-ખણ્ડરૂપ — દેખતા હુઆ જ્ઞાનમય ઐસે નિજકા નાશ કરતા હૈ; ઔર સ્યાદ્વાદી તો જ્ઞાનકો, જ્ઞેયાકાર હોને પર ભી, સદા ઉદયમાન દ્રવ્યત્વકે દ્વારા એક દેખતા હૈ .
ઇસપ્રકાર એકત્વકા ભંગ કહા હૈ .૨૫૦.
(અબ, ચૌથે ભંગકા ફલશરૂપ કાવ્ય કહા જાતા હૈઃ — )
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] પશુ અર્થાત્ સર્વથા એકાંતવાદી અજ્ઞાની, [જ્ઞેયાકાર-કલઙ્ક- મેચક-ચિતિ પ્રક્ષાલનં કલ્પયન્ ] જ્ઞેયાકારરૂપી કલઙ્કસે (અનેકાકારરૂપ) મલિન ઐસે ચેતનમેં પ્રક્ષાલનકી કલ્પના કરતા હુઆ (અર્થાત્ ચેતનકી અનેકાકારરૂપ મલિનતાકો ધો ડાલનેકી કલ્પના કરતા હુઆ), [એકાકાર-ચિકીર્ષયા સ્ફુ ટમ્ અપિ જ્ઞાનં ન ઇચ્છતિ ] એકાકાર કરનેકી ઇચ્છાસે જ્ઞાનકો — યદ્યપિ વહ જ્ઞાન અનેકાકારરૂપસે પ્રગટ હૈ તથાપિ — નહીં ચાહતા (અર્થાત્ જ્ઞાનકો સર્વથા એકાકાર માનકર જ્ઞાનકા અભાવ કરતા હૈ); [અનેકાન્તવિત્ ] ઔર અનેકાન્તકા જાનનેવાલા તો, [પર્યાયૈઃ તદ્-અનેકતાં પરિમૃશન્ ] પર્યાયોંસે જ્ઞાનકી અનેકતાકો જાનતા (અનુભવતા) હુઆ, [વૈચિત્ર્યે અપિ અવિચિત્રતામ્ ઉપગતં જ્ઞાનમ્ ] વિચિત્ર હોને પર ભી અવિચિત્રતાકો પ્રાપ્ત (અર્થાત્ અનેકરૂપ હોને પર ભી એકરૂપ) ઐસે જ્ઞાનકે [સ્વતઃ ક્ષાલિતં ] સ્વતઃ ક્ષાલિત (સ્વયમેવ ધોયા હુઆ શુદ્ધ) [પશ્યતિ ] અનુભવ કરતા હૈ
ભાવાર્થ : — એકાન્તવાદી જ્ઞેયાકારરૂપ (અનેકાકારરૂપ) જ્ઞાનકો મલિન જાનકર, ઉસે ધોકર — ઉસમેંસે જ્ઞેયાકારોંકો દૂર કરકે, જ્ઞાનકો જ્ઞેયાકારોંસે રહિત એક-આકારરૂપ કરનેકો ચાહતા હુઆ, જ્ઞાનકા નાશ કરતા હૈ; ઔર અનેકાન્તી તો સત્યાર્થ વસ્તુસ્વભાવકો જાનતા હૈ, ઇસલિયે જ્ઞાનકા સ્વરૂપસે હી અનેકાકારપના માનતા હૈ.
ઇસપ્રકાર અનેકત્વકા ભંગ કહા હૈ.૨૫૧.
(અબ, પાઁચવેં ભંગકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : — )
૬૦૦