સ્વદ્રવ્યાનવલોકનેન પરિતઃ શૂન્યઃ પશુર્નશ્યતિ .
સ્યાદ્વાદી તુ વિશુદ્ધબોધમહસા પૂર્ણો ભવન્ જીવતિ ..૨૫૨..
સ્વદ્રવ્યભ્રમતઃ પશુઃ કિલ પરદ્રવ્યેષુ વિશ્રામ્યતિ .
જાનન્નિર્મલશુદ્ધબોધમહિમા સ્વદ્રવ્યમેવાશ્રયેત્ ..૨૫૩..
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] પશુ અર્થાત્ સર્વથા એકાન્તવાદી અજ્ઞાની, [પ્રત્યક્ષ-આલિખિત- સ્ફુ ટ-સ્થિર-પરદ્રવ્ય-અસ્તિતા-વઞ્ચિતઃ ] પ્રત્યક્ષ ૧આલિખિત ઐસે પ્રગટ (સ્થૂલ) ઔર સ્થિર ( – નિશ્ચલ) પરદ્રવ્યોંકે અસ્તિત્વસે ઠગાયા હુઆ, [સ્વદ્રવ્ય અનવલોકનેન પરિતઃ શૂન્યઃ ] સ્વદ્રવ્યકો ( – સ્વદ્રવ્યકે અસ્તિત્વકો) નહીં દેખતા હોનેસે સમ્પૂર્ણતયા શૂન્ય હોતા હુઆ [નશ્યતિ ] નાશકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ; [સ્યાદ્વાદી તુ ] ઔર સ્યાદ્વાદી તો, [સ્વદ્રવ્ય-અસ્તિતયા નિપુણં નિરૂપ્ય ] આત્માકો સ્વદ્રવ્યરૂપસે અસ્તિપનેસે નિપુણતયા દેખતા હૈ, ઇસલિયે [સદ્યઃ સમુન્મજ્જતા વિશુદ્ધ-બોધ-મહસા પૂર્ણઃ ભવન્ ] તત્કાલ પ્રગટ વિશુદ્ધ જ્ઞાનપ્રકાશકે દ્વારા પૂર્ણ હોતા હુઆ [જીવતિ ] જીતા હૈ — નાશકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા.
ભાવાર્થ : — એકાન્તી બાહ્ય પરદ્રવ્યકો પ્રત્યક્ષ દેખકર ઉસકે અસ્તિત્વકો માનતા હૈ, પરન્તુ અપને આત્મદ્રવ્યકો ઇન્દ્રિયપ્રત્યક્ષ નહીં દેખતા, ઇસલિયે ઉસે શૂન્ય માનકર આત્માકા નાશ કરતા હૈ. સ્યાદ્વાદી તો જ્ઞાનરૂપી તેજસે અપને આત્માકા સ્વદ્રવ્યસે અસ્તિત્વ અવલોકન કરતા હૈ, ઇસલિયે જીતા હૈ — અપના નાશ નહીં કરતા.
ઇસપ્રકાર સ્વદ્રવ્ય-અપેક્ષાસે અસ્તિત્વકા (-સત્પનેકા) ભંગ કહા હૈ.૨૫૨.
(અબ, છટ્ઠે ભંગકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : — )
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] પશુ અર્થાત્ સર્વથા એકાન્તવાદી અજ્ઞાની, [દુર્વાસનાવાસિતઃ ] દુર્વાસનાસે (-કુનયકી વાસનાસે) વાસિત હોતા હુઆ, [પુરુષં સર્વદ્રવ્યમયં પ્રપદ્ય ] આત્માકો સર્વદ્રવ્યમય માનકર, [સ્વદ્રવ્ય-ભ્રમતઃ પરદ્રવ્યેષુ કિલ વિશ્રામ્યતિ ] (પરદ્રવ્યોંમેં) સ્વદ્રવ્યકે ભ્રમસે
૧આલિખિત = આલેખન કિયા હુઆ; ચિત્રિત; સ્પર્શિત; જ્ઞાત.