નશ્યત્યેવ પશુઃ સ્વભાવમહિમન્યેકાન્તનિશ્ચેતનઃ
સર્વસ્માન્નિયતસ્વભાવભવનજ્ઞાનાદ્વિભક્તો ભવન્
સ્યાદ્વાદી તુ ન નાશમેતિ સહજસ્પષ્ટીકૃતપ્રત્યયઃ ..૨૫૮..
સર્વત્રાપ્યનિવારિતો ગતભયઃ સ્વૈરં પશુઃ ક્રીડતિ .
દારૂઢઃ પરભાવભાવવિરહવ્યાલોકનિષ્કમ્પિતઃ ..૨૫૯..
(અબ, ગ્યારહવેં ભંગકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : — )
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] અર્થાત્ એકાન્તવાદી અજ્ઞાની, [પરભાવ-ભાવ-કલનાત્ ] પરભાવોંકે ૧ભવનકો હી જાનતા હૈ (ઇસપ્રકાર પરભાવસે હી અપના અસ્તિત્વ માનતા હૈ,) ઇસલિયે [નિત્યં બહિઃ-વસ્તુષુ વિશ્રાન્તઃ ] સદા બાહ્ય વસ્તુઓંમેં વિશ્રામ કરતા હુઆ, [સ્વભાવ- મહિમનિ એકાન્ત-નિશ્ચેતનઃ ] (અપને) સ્વભાવકી મહિમામેં અત્યન્ત નિશ્ચેતન (જડ) વર્તતા હુઆ, [નશ્યતિ એવ ] નાશકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ; [સ્યાદ્વાદી તુ ] ઔર સ્યાદ્વાદી તો [નિયત-સ્વભાવ- ભવન-જ્ઞાનાત્ સર્વસ્માત્ વિભક્તઃ ભવન્ ] (અપને) નિયત સ્વભાવકે ભવનસ્વરૂપ જ્ઞાનકે કારણ સબ (પરભાવોં) સે ભિન્ન વર્તતા હુઆ, [સહજ-સ્પષ્ટીકૃત-પ્રત્યયઃ ] જિસને સહજ સ્વભાવકા પ્રતીતિરૂપ જ્ઞાતૃત્વ સ્પષ્ટ — પ્રત્યક્ષ — અનુભવરૂપ કિયા હૈ ઐસા હોતા હુઆ, [નાશમ્ એતિ ન ] નાશકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા.
ભાવાર્થ : — એકાન્તવાદી પરભાવોંસે હી અપના સત્પના માનતા હૈ, ઇસલિયે બાહ્ય વસ્તુઓંમેં વિશ્રામ કરતા હુઆ, આત્માકા નાશ કરતા હૈ; ઔર સ્યાદ્વાદી તો, જ્ઞાનભાવ જ્ઞેયાકાર હોને પર ભી જ્ઞાનભાવકા સ્વભાવસે અસ્તિત્વ જાનતા હુઆ, આત્માકા નાશ નહીં કરતા.
ઇસપ્રકાર સ્વ – ભાવકી (અપને ભાવકી) અપેક્ષાસે અસ્તિત્વકા ભંગ કહા હૈ.૨૫૮.
(અબ, બારહવેં ભંગકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : — )
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] પશુ અર્થાત્ અજ્ઞાની એકાન્તવાદી, [સર્વ-ભાવ-ભવનં આત્મનિ
૧ભવન = અસ્તિત્વ; પરિણમન.