વાંછત્યુચ્છલદચ્છચિત્પરિણતેર્ભિન્નં પશુઃ કિંચન .
સ્યાદ્વાદી તદનિત્યતાં પરિમૃશંશ્ચિદ્વસ્તુવૃત્તિક્રમાત્ ..૨૬૧..
તો, યદ્યપિ જ્ઞાન જ્ઞેયાનુસાર ઉત્પન્ન-વિનષ્ટ હોતા હૈ ફિ ર ભી, ચૈતન્યભાવકા નિત્ય ઉદય અનુભવ કરતા
હુઆ જીતા હૈ — નાશકો પ્રાપ્ત નહીં હોતા.
ઇસપ્રકાર નિત્યત્વકા ભંગ કહા હૈ.૨૬૦. (અબ, ચૌદહવેં ભંગકા કલશરૂપ કાવ્ય કહતે હૈં : — )
શ્લોકાર્થ : — [પશુઃ ] પશુ અર્થાત્ એકાન્તવાદી અજ્ઞાની, [ટંકોત્કીર્ણ વિશુદ્ધબોધ- વિસર-આકાર-આત્મ-તત્ત્વ-આશયા ] ટંકોત્કીર્ણ વિશુદ્ધ જ્ઞાનકે વિસ્તારરૂપ એક-આકાર (સર્વથા નિત્ય) આત્મતત્ત્વકી આશાસે, [ઉચ્છલત્-અચ્છ-ચિત્પરિણતેઃ ભિન્નં કિઞ્ચન વાઞ્છતિ ] ઉછલતી હુઈ નિર્મલ ચૈતન્યપરિણતિસે ભિન્ન કુછ (આત્મતત્ત્વકો) ચાહતા હૈ (કિન્તુ ઐસા કોઈ આત્મતત્ત્વ હૈ નહીં); [સ્યાદ્વાદી ] ઔર સ્યાદ્વાદી તો, [ચિદ્-વસ્તુ-વૃત્તિ-ક્રમાત્ તદ્- અનિત્યતાં પરિમૃશન્ ] ચૈતન્યવસ્તુકી વૃત્તિકે ( – પરિણતિકે, પર્યાયકે) ક્રમ દ્વારા ઉસકી અનિત્યતાકા અનુભવ કરતા હુઆ, [નિત્યમ્ જ્ઞાનં અનિત્યતા પરિગમે અપિ ઉજ્જ્વલં આસાદયતિ ] નિત્ય ઐસે જ્ઞાનકો અનિત્યતાસે વ્યાપ્ત હોને પર ભી ઉજ્જ્વલ ( – નિર્મલ) માનતા હૈ — અનુભવ કરતા હૈ.
ભાવાર્થ : — એકાન્તવાદી જ્ઞાનકો સર્વથા એકાકાર — નિત્ય પ્રાપ્ત કરનેકી વાઁછાસે, ઉત્પન્ન હોનેવાલી ઔર નાશ હોનેવાલી ચૈતન્યપરિણતિસે પૃથક્ કુછ જ્ઞાનકો ચાહતા હૈ; પરન્તુ પરિણામકે અતિરિક્ત કોઈ પૃથક્ પરિણામી તો નહીં હોતા. સ્યાદ્વાદી તો યહ માનતા હૈ કિ — યદ્યપિ દ્રવ્યાપેક્ષાસે જ્ઞાન નિત્ય હૈ તથાપિ ક્રમશઃ ઉત્પન્ન હોનેવાલી ઔર નષ્ટ હોનેવાલી ચૈતન્યપરિણતિકે ક્રમકે કારણ જ્ઞાન અનિત્ય ભી હૈ; ઐસા હી વસ્તુસ્વભાવ હૈ.
ઇસપ્રકાર અનિત્યત્વકા ભંગ કહા ગયા.૨૬૧.
‘પૂર્વોક્ત પ્રકારસે અનેકાંત, અજ્ઞાનસે મૂઢ જીવોંકો જ્ઞાનમાત્ર આત્મતત્ત્વ પ્રસિદ્ધ કર દેતા હૈ — સમઝા દેતા હૈ’ ઇસ અર્થકા કાવ્ય કહા જાતા હૈ : —