શ્લોકાર્થ : — [ઇતિ ] ઇસપ્રકાર [અનેકાન્તઃ ] અનેકાન્ત અર્થાત્ સ્યાદ્વાદ [અજ્ઞાન- વિમૂઢાનાં જ્ઞાનમાત્રં આત્મતત્ત્વમ્ પ્રસાધયન્ ] અજ્ઞાનમૂઢ પ્રાણિયોંકો જ્ઞાનમાત્ર આત્મતત્ત્વ પ્રસિદ્ધ કરતા હુઆ, [સ્વયમેવ અનુભૂયતે ] સ્વયમેવ અનુભવમેં આતા હૈ.
ભાવાર્થ : — જ્ઞાનમાત્ર આત્મવસ્તુ અનેકાન્તમય હૈ. પરન્તુ અનાદિ કાલસે પ્રાણી અપને આપ અથવા એકાન્તવાદકા ઉપદેશ સુનકર જ્ઞાનમાત્ર આત્મતત્ત્વ સમ્બન્ધી અનેક પ્રકારસે પક્ષપાત કરકે જ્ઞાનમાત્ર આત્મતત્ત્વકા નાશ કરતે હૈં. ઉનકો (અજ્ઞાની જીવોંકો) સ્યાદ્વાદ જ્ઞાનમાત્ર આત્મતત્ત્વકા અનેકાન્તસ્વરૂપપના પ્રગટ કરતા હૈ — સમઝાતા હૈ. યદિ અપને આત્માકી ઓર દૃષ્ટિપાત કરકે — અનુભવ કરકે દેખા જાયે તો (સ્યાદ્વાદકે ઉપદેશાનુસાર) જ્ઞાનમાત્ર આત્મવસ્તુ અપને આપ અનેક ધર્મયુક્ત પ્રત્યક્ષ અનુભવગોચર હોતી હૈ. ઇસલિયે હે પ્રવીણ પુરુષો ! તુમ જ્ઞાનકો તત્સ્વરૂપ, અતત્સ્વરૂપ, એકસ્વરૂપ, અનેકસ્વરૂપ, અપને દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાલ-ભાવસે સત્સ્વરૂપ, પરકે દ્રવ્ય-ક્ષેત્ર-કાલ- ભાવસે અસત્સ્વરૂપ, નિત્યસ્વરૂપ, અનિત્યસ્વરૂપ ઇત્યાદિ અનેક ધર્મસ્વરૂપ પ્રત્યક્ષ અનુભવગોચર કરકે પ્રતીતિમેં લાઓ. યહી સમ્યગ્જ્ઞાન હૈ. સર્વથા એકાન્ત માનના વહ મિથ્યાજ્ઞાન હૈ.૨૬૨.
‘પૂર્વોક્ત પ્રકારસે વસ્તુકા સ્વરૂપ અનેકાન્તમય હોનેસે અનેકાન્ત અર્થાત્ સ્યાદ્વાદ સિદ્ધ હુઆ’ ઇસ અર્થકા કાવ્ય અબ કહા જાતા હૈ : —
શ્લોકાર્થ : — [એવં ] ઇસપ્રકાર [અનેકાન્તઃ ] અનેકાન્ત — [જૈનમ્ અલઙ્ઘયં શાસનમ્ ] કિ જો જિનદેવકા અલંઘ્ય (કિસીસે તોડા ન જાય ઐસા) શાસન હૈ વહ — [તત્ત્વ-વ્યવસ્થિત્યા ] વસ્તુકે યથાર્થ સ્વરૂપકી વ્યવસ્થિતિ (વ્યવસ્થા) દ્વારા [સ્વયમ્ સ્વં વ્યવસ્થાપયન્ ] સ્વયં અપને આપકો સ્થાપિત કરતા હુઆ [વ્યવસ્થિતઃ ] સ્થિત હુઆ — નિશ્ચિત હુઆ — સિદ્ધ હુઆ.
ભાવાર્થ : — અનેકાન્ત અર્થાત્ સ્યાદ્વાદ, વસ્તુસ્વરૂપકો યથાવત્ સ્થાપિત કરતા હુઆ, સ્વતઃ સિદ્ધ હો ગયા. વહ અનેકાન્ત હી નિર્બાધ જિનમત હૈ ઔર યથાર્થ વસ્તુસ્થિતિકો કહનેવાલા હૈ. કહીં કિસીને અસત્ કલ્પનાસે વચનમાત્ર પ્રલાપ નહીં કિયા હૈ. ઇસલિયે હે નિપુણ પુરુષોં ! ભલીભાંતિ વિચાર કરકે પ્રત્યક્ષ અનુમાન-પ્રમાણસે અનુભવ કર દેખો.૨૬૩.
૬૦૮