nanu varṇādayo yadyamī na santi jīvasya tadā tantrāntare kathaṁ santīti prajñāpyante iti cet — vavahāreṇ du ede jīvassa havaṁti vaṇṇamādīyā .
ih hi vyavahāranayaḥ kil paryāyāśritatvājjīvasya pudgalasaṁyogavaśādanādiprasiddha- bandhaparyāyasya kusumbharaktasya kārpāsikavāsas ivaupādhikaṁ bhāvamavalambyotplavamānaḥ parabhāvaṁ parasya detā hai — keval ek caitanyabhāvasvarūp abhedarūp ātmā hī dikhāī detā hai .
bhāvārtha : — paramārthanay abhed hī hai, isaliye is dr̥ṣṭise dekhane par bhed nahīṁ dikhāī detā; is nayakī dr̥ṣṭimeṁ puruṣ caitanyamātra hī dikhāī detā hai . isaliye ve samasta hī varṇādik tathā rāgādik bhāv puruṣase bhinna hī haiṁ .
ye varṇase lekar guṇasthān paryanta jo bhāv haiṁ unakā svarūp viśeṣarūpase jānanā ho to gommaṭasār ādi granthoṁse jān lenā .37.
ab śiṣya pūchatā hai ki — yadi yah varṇādik bhāv jīvake nahīṁ haiaiṁ to anya siddhāntagranthoṁmeṁ aisā kaise kahā gayā hai ki ‘ve jīvake haiṁ’ ? usakā uttar gāthāmeṁ kahate haiṁ : —
par koī bhī ye bhāv nahiṁ haiṁ jīvake niścayaviṣaiṁ ..56..
gāthārtha : — [ete ] yah [varṇādyāḥ guṇasthānāntāḥ bhāvāḥ ] varṇase lekar guṇasthānaparyanta jo bhāv kahe gaye ve [vyavahāreṇ tu ] vyavahāranayase to [jīvasya bhavanti ] jīvake haiṁ (isaliye sūtrameṁ kahe gaye haiṁ), [tu ] kintu [niścayanayasya ] niścayanayake matameṁ [kecit na ] unameṁse koī bhī jīvake nahīṁ haiṁ .
ṭīkā : — yahān̐, vyavahāranay paryāyāśrit honese, saphe da rūīse banā huā vastra jo ki kusumbī (lāl) raṅgase raṁgā huā hai aise vastrake aupādhik bhāv ( – lāl raṅga)kī bhāṁti, pudgalake saṁyogavaś anādi kālase jisakī bandhaparyāy prasiddha hai aise jīvake aupādhik bhāv
110