vidadhāti; niścayanayastu dravyāśritatvātkevalasya jīvasya svābhāvikaṁ bhāvamavalambyotplavamānaḥ parabhāvaṁ parasya sarvamev pratiṣedhayati . tato vyavahāreṇ varṇādayo guṇasthānāntā bhāvā jīvasya santi, niścayen tu na santīti yuktā prajñaptiḥ .
edehi ya saṁbaṁdho jahev khīrodayaṁ muṇedavvo .
yathā khalu salilamiśritasya kṣīrasya salilen sah parasparāvagāhalakṣaṇe sambandhe satyapi svalakṣaṇabhūtakṣīratvaguṇavyāpyatayā salilādadhikatven pratīyamānatvādagneruṣṇaguṇenev sah ( – varṇādik)kā avalamban lekar pravartamān hotā huā, (vah vyavahāranay) dūsareke bhāvako dūsarekā kahatā hai; aur niścayanay dravyāśrit honese, keval ek jīvake svābhāvik bhāvakā avalamban lekar pravartamān hotā huā, dūsareke bhāvako kiṁcitmātra bhī dūsarekā nahīṁ kahatā, niṣedh karatā hai . isaliye varṇase lekar guṇasthān paryanta jo bhāv haiṁ ve vyavahāranayase jīvake haiṁ aur niścayanayase jīvake nahīṁ haiṁ aisā (bhagavānakā syādvādayukta) kathan yogya hai ..56..
ab phi ra śiṣya praśna pūchatā hai ki varṇādik niścayase jīvake kyoṁ nahīṁ haiṁ isakā kāraṇ kahiye . isakā uttar gāthārūpase kahate haiṁ : —
gāthārtha : — [etaiḥ ca sambandhaḥ ] in varṇādik bhāvoṁke sāth jīvakā sambandha [kṣīrodakaṁ yathā ev ] dūdh aur pānīkā ekakṣetrāvagāharūp saṁyog sambandha hai aisā [jñātavyaḥ ] jānanā [ca ] aur [tāni ] ve [tasya tu na bhavanti ] us jīvake nahīṁ haiṁ, [yasmāt ] kyoṁki jīv [upayogaguṇādhikaḥ ] unase upayogaguṇase adhik hai ( – vah upayog guṇake dvārā bhinna jñāt hotā hai) .
ṭīkā : — jaise — jalamiśrit dūdhakā, jalake sāth paraspar avagāhasvarūp sambandha hone par bhī, svalakṣaṇabhūt dugdhatva-guṇake dvārā vyāpta honese dūdh jalase adhikapanese pratīt hotā hai;