syāsyātmanaḥ pudgaladravyeṇ sah parasparāvagāhalakṣaṇe sambandhe satyapi svalakṣaṇabhūtopayog-
guṇavyāpyatayā sarvadravyebhyo‘dhikatven pratīyamānatvādagneruṣṇaguṇenev sah tādātmyalakṣaṇasambandhā-
bhāvāt na niścayen varṇādipudgalapariṇāmāḥ santi .
isaliye, jaisā agnikā uṣṇatāke sāth tādātmyasvarūp sambandha hai vaisā jalake sāth dūdhakā sambandha na honese, niścayase jal dūdhakā nahīṁ hai; isaprakār — varṇādik pudgaladravyake pariṇāmoṁke sāth miśrit is ātmākā, pudgaladravyake sāth paraspar avagāhasvarūp sambandha hone par bhī, svalakṣaṇabhūt upayogaguṇake dvārā vyāpta honese ātmā sarva dravyoṁse adhikapanese pratīt hotā hai; isaliye, jaisā agnikā uṣṇatāke sāth tādātmyasvarūp sambandha hai vaisā varṇādike sāth ātmākā sambandha nahīṁ hai isaliye, niścayase varṇādik pudgalapariṇām ātmāke nahīṁ haiṁ ..57..
ab yahān̐ praśna hotā hai ki isaprakār to vyavahāranay aur niścayanayakā virodh ātā hai, avirodh kaise kahā jā sakatā hai ? isakā uttar dr̥ṣṭānta dvārā tīn gāthāoṁmeṁ kahate haiṁ : —
jinavar kahe vyavahārase ‘yah varṇa hai is jīvakā’ ..59..
bhūtārthadraṣṭā puruṣane vyavahāranayase varṇaye ..60..
112