Samaysar-Hindi (iso15919 transliteration). Kalash: 38.

< Previous Page   Next Page >


Page 120 of 642
PDF/HTML Page 153 of 675

 

samayasār
[ bhagavānaśrīkundakunda-

niścayataḥ karmakaraṇayorabhinnatvāt yadyen kriyate tattadeveti kr̥tvā, yathā kanakapatraṁ kanaken kriyamāṇaṁ kanakamev, na tvanyat, tathā jīvasthānāni bādarasūkṣmaikendriyadvitricatuḥpaṁcendriy- paryāptāparyāptābhidhānābhiḥ pudgalamayībhiḥ nāmakarmaprakr̥tibhiḥ kriyamāṇāni pudgal ev, na tu jīvaḥ . nāmakarmaprakr̥tīnāṁ pudgalamayatvaṁ cāgamaprasiddhaṁ dr̥śyamānaśarīrādimūrtakāryānumeyaṁ ca . evaṁ gandharasasparśarūpaśarīrasaṁsthānasaṁhananānyapi pudgalamayanāmakarmaprakr̥tinirvr̥ttatve sati tadavyatirekā- jjīvasthānairevoktāni . tato na varṇādayo jīv iti niścayasiddhāntaḥ .

(upajāti)
nirvartyate yen yadatra kiṁcit
tadev tatsyānna kathaṁcanānyat
.
[prakr̥tibhiḥ ] prakr̥tiyoṁ [pudgalamayībhiḥ tābhiḥ ] jo ki pudgalamayarūpase prasiddha haiṁ unake dvārā
[karaṇabhūtābhiḥ ] karaṇasvarūp hokar [nirvr̥ttāni ] racit [jīvasthānāni ] jo jīvasthān
(jīvasamās) haiṁ ve [jīvaḥ ] jīv [kathaṁ ] kaise [bhaṇyate ] kahe jā sakate haiṁ ?

ṭīkā :niścayanayase karma aur karaṇakī abhinnatā honese, jo jisase kiyā jātā hai (hotā hai) vah vahī haiyah samajhakar (niścay karake), jaise suvarṇapatra suvarṇase kiyā jātā honese suvarṇa hī hai, anya kuch nahīṁ hai, isīprakār jīvasthān bādar, sūkṣma, ekendriy, dvīndriy, trīndriy, caturindriy, paṁcendriy, paryāpta aur aparyāpta nāmak pudgalamayī nāmakarmakī prakr̥tiyoṁse kiye jāte honese pudgal hī haiṁ, jīv nahīṁ haiṁ . aur nāmakarmakī prakr̥tiyoṁkī pudgalamayatā to āgamase prasiddha hai tathā anumānase bhī jānī jā sakatī hai, kyoṁki pratyakṣa dikhāī denevāle śarīr ādi to mūrtik bhāv haiṁ ve karmaprakr̥tiyoṁke kārya haiṁ, isaliye karmaprakr̥tiyān̐ pudgalamay haiṁ aisā anumān ho sakatā hai .

isīprakār gandha, ras, sparśa, rūp, śarīr, saṁsthān aur saṁhanan bhī pudgalamay nāmakarmakī prakr̥tiyoṁke dvārā racit honese pudgalase abhinna hai; isaliye mātra jīvasthānoṁko pudgalamay kahane par, in sabako bhī pudgalamay hī kathit samajhanā cāhiye .

isaliye varṇādik jīv nahīṁ haiṁ yah niścayanayakā siddhānta hai ..65-66..

yahān̐ isī arthakā kalaśarūp kāvya kahate haiṁ :

ślokārtha :[yen ] jis vastuse [atra yad kiṁcit nirvartyate ] jo bhāv bane, [tat ] vah bhāv [tad ev syāt ] vah vastu hī hai, [kathaṁcan ] kisī bhī prakār [ anyat na ] anya vastu nahīṁ hai; [ih ] jaise jagatameṁ [rukmeṇ nirvr̥ttam asikośaṁ ] svarṇanirmit myānako [rukmaṁ paśyanti ] log

120