Samaysar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 68.

< Previous Page   Next Page >


Page 123 of 642
PDF/HTML Page 156 of 675

 

kahānajainaśāstramālā ]
jīv-ajīv adhikār
123
etadapi sthitamev yadrāgādayo bhāvā na jīvā iti
mohaṇakammassudayā du vaṇṇiyā je ime guṇaṭṭhāṇā .
te kah havaṁti jīvā je ṇiccamacedaṇā uttā ..68..
mohanakarmaṇ udayāttu varṇitāni yānīmāni guṇasthānāni .
tāni kathaṁ bhavanti jīvā yāni nityamacetanānyuktāni ..68..

mithyādr̥ṣṭayādīni guṇasthānāni hi paudgalikamohakarmaprakr̥tivipākapūrvakatve sati, nityamacetanatvāt, kāraṇānuvidhāyīni kāryāṇīti kr̥tvā, yavapūrvakā yavā yavā eveti nyāyen, pudgal ev, na tu jīvaḥ . guṇasthānānāṁ nityamacetanatvaṁ cāgamāccaitanyasvabhāvavyāptasyātmano-

bhāvārtha :ghīse bhare hue ghaṛeko vyavahārase ‘ghīkā ghaṛā’ kahā jātā hai tathāpi niścayase ghaṛā ghī-svarūp nahīṁ hai; ghī ghī-svarūp hai, ghaṛā miṭṭī-svarūp hai; isīprakār varṇa, paryāpti, indriyān̐ ityādike sāth ekakṣetrāvagāharūp sambandhavāle jīvako sūtrameṁ vyavahārase ‘paṁcendriy jīv, paryāpta jīv, bādar jīv, dev jīv, manuṣya jīv’ ityādi kahā gayā hai tathāpi niścayase jīv us-svarūp nahīṁ hai; varṇa, paryāpti, indriyān̐ ityādi pudgalasvarūp haiṁ, jīv jñānasvarūp hai .40.

ab kahate haiṁ ki (jaise varṇādi bhāv jīv nahīṁ haiṁ yah siddha huā usīprakār) yah bhī siddha huā ki rāgādi bhāv bhī jīv nahīṁ haiṁ :

mohanakaramake udayase guṇasthān jo ye varṇaye,
ve kyoṁ bane ātmā, nirantar jo acetan jin kahe ?
..68..

gāthārtha :[yāni imāni ] jo yah [guṇasthānāni ] guṇasthān haiṁ ve [mohanakarmaṇaḥ udayāt tu ] mohakarmake udayase hote haiṁ [varṇitāni ] aisā (sarvajñake āgamameṁ) varṇan kiyā gayā hai; [tāni ] ve [jīvāḥ ] jīv [kathaṁ ] kaise [bhavanti ] ho sakate haiṁ [yāni ] ki jo [nityaṁ ] sadā [acetanāni ] acetan [uktāni ] kahe gaye haiṁ ?

ṭīkā :ye mithyādr̥ṣṭi ādi guṇasthān paudgalik mohakarmakī prakr̥tike udayapūrvak hote honese, sadā hī acetan honese, kāraṇ jaise hī kārya hote haiṁ aisā samajhakar (niścayakar) jaupūrvak honevāle jo jau, ve jau hī hote haiṁ isī nyāyase, ve pudgal hī haiṁjīv nahīṁ . aur guṇasthānoṁkā sadā hī acetanatva to āgamase siddha hotā hai tathā caitanyasvabhāvase vyāpta jo ātmā usase bhinnapanese ve guṇasthān bhedajñāniyoṁke dvārā svayaṁ upalabhyamān haiṁ, isaliye bhī unakā sadā hī acetanatva siddha hotā hai .