Samaysar-Hindi (iso15919 transliteration). Gatha: 72.

< Previous Page   Next Page >


Page 133 of 642
PDF/HTML Page 166 of 675

 

kahānajainaśāstramālā ]
kartā-karma adhikār
133

krodhāderbhavanaṁ krodhādiḥ . ath jñānasya yadbhavanaṁ tanna krodhāderapi bhavanaṁ, yato yathā jñānabhavane jñānaṁ bhavadvibhāvyate na tathā krodhādirapi; yattu krodhāderbhavanaṁ tanna jñānasyāpi bhavanaṁ, yato yathā krodhādibhavane krodhādayo bhavanto vibhāvyante na tathā jñānamapi . ityātmanaḥ krodhādīnāṁ ca na khalvekavastutvam . ityevamātmātmāsravayorviśeṣadarśanen yadā bhedaṁ jānāti tadāsyānādirapyajñānajā kartr̥karmapravr̥ttirnivartate; tannivr̥ttāvajñānanimittaṁ pudgaladravyakarmabandho‘pi nivartate . tathā sati jñānamātrādev bandhanirodhaḥ sidhyet .

kathaṁ jñānamātrādev bandhanirodh iti cet

ṇādūṇ āsavāṇaṁ asucittaṁ ca vivarīyabhāvaṁ ca .

dukkhassa kāraṇaṁ ti ya tado ṇiyattiṁ kuṇadi jīvo ..72.. so ātmā hai aur krodhādikakā honāpariṇamanā so krodhādi hai . tathā jñānakā jo honāpariṇamanā hai so krodhādikā bhī honāpariṇamanā nahīṁ hai, kyoṁki jñānake honemeṁ (-pariṇamanemeṁ) jaise jñān hotā huā mālūm paṛatā hai usīprakār krodhādik bhī hote hue mālūm nahīṁ paṛate; aur krodhādikā jo honāpariṇamanā vah jñānakā bhī honāpariṇamanā nahīṁ hai, kyoṁki krodhādike honemeṁ (-pariṇamanemeṁ) jaise krodhādik hote hue mālūm paṛate haiṁ vaise jñān bhī hotā huā mālūm nahīṁ paṛatā . isaprakār ātmāke aur krodhādike niścayase ekavastutva nahīṁ hai . isaprakār ātmā aur āsravoṁkā viśeṣ (antar) dekhanese jab yah ātmā unakā bhed (bhinnatā) jānatā hai tab is ātmāke anādi hone par bhī ajñānase utpanna huī aisī (parameṁ) kartākarmakī pravr̥tti nivr̥tta hotī hai; usakī nivr̥tti hone par paudgalik dravyakarmakā bandhajo ki ajñānakā nimitta hai vahbhī nivr̥tta hotā hai . aisā hone par, jñānamātrase hī bandhakā nirodh siddha hotā hai .

bhāvārtha :krodhādik aur jñān bhinna-bhinna vastuaiṁ haiṁ; na to jñānameṁ krodhādi hai aur na krodhādimeṁ jñān hai . aisā unakā bhedajñān ho tab unake ekatvasvarūpakā ajñān nāś hotā hai aur ajñānake nāś ho jānese karmakā bandha bhī nahīṁ hotā . isaprakār jñānase hī bandhakā nirodh hotā hai ..71..

ab pūchatā hai ki jñānamātrase hī bandhakā nirodh kaise hotā hai ? usakā uttar kahate haiṁ :

aśucipanā, viparītatā ye āsravoṁke jānake,
aru duḥkhakāraṇ jānake, inase nivartan jīv kare
..72..