Samaysar-Hindi (iso15919 transliteration).

< Previous Page   Next Page >


Page 140 of 642
PDF/HTML Page 173 of 675

 

samayasār
[ bhagavānaśrīkundakunda-

nirargalaprasaraḥ sahajavijr̥mbhamāṇacicchaktitayā yathā yathā vijñānaghanasvabhāvo bhavati tathā tathāsravebhyo nivartate, yathā yathāsravebhyaśca nivartate tathā tathā vijñānaghanasvabhāvo bhavatīti . tāvadvijñānaghanasvabhāvo bhavati yāvat samyagāsravebhyo nivartate, tāvadāsravebhyaśca nivartate yāvatsamyagvijñānaghanasvabhāvo bhavatīti jñānāsravanivr̥ttyoḥ samakālatvam . bādalasamūhakī racanā khaṇḍit ho gaī hai aise diśāke vistārakī bhān̐ti amaryād jisakā vistār hai aisā, sahajarūpase vikāsako prāpta citśaktise jyoṁ-jyoṁ vijñānaghanasvabhāv hotā jātā hai tyoṁ-tyoṁ āsravoṁse nivr̥tta hotā jātā hai, aur jyoṁ-jyoṁ āsravoṁse nivr̥tta hotā jātā hai tyoṁ-tyoṁ vijñānaghanasvabhāv hotā jātā hai; utanā vijñānaghanasvabhāv hotā hai jitanā samyak prakārase āsravoṁse nivr̥tta hotā hai, aur utanā āsravoṁse nivr̥tta hotā hai jitanā samyak prakārase vijñānaghanasvabhāv hotā hai . isaprakār jñānako aur āsravoṁkī nivr̥ttiko samakālapanā hai .

bhāvārtha :āsravoṁkā aur ātmākā jaisā ū par kahā hai tadanusār bhed jānate hī, jis-jis prakārase jitane-jitane aṁśameṁ ātmā vijñānaghanasvabhāv hotā hai us-us prakārase utane-utane aṁśameṁ vah āsravoṁse nivr̥tta hotā hai . jab sampūrṇa vijñānaghanasvabhāv hotā hai tab samasta āsravoṁse nivr̥tta hotā hai . isaprakār jñānakā aur āsravanivr̥ttikā ek kāl hai .

yah āsravoṁko dūr honekā aur saṁvar honekā varṇan guṇasthānoṁkī paripāṭīrūpase tattvārthasūtrakī ṭīkā ādi siddhāntaśāstroṁmeṁ hai vahān̐se jānanā . yahān̐ to sāmānya prakaraṇ hai, isaliye sāmānyatayā kahā hai .

‘ātmā vijñānaghanasvabhāv hotā jātā hai’ isakā kyā artha hai ? usakā uttar : ‘ātmā vijñānaghanasvabhāv hotā jātā hai arthāt ātmā jñānameṁ sthit hotā jātā hai .’ jab tak mithyātva ho tab tak jñānako (bhale hī vah kṣāyopaśamik jñān adhik ho to bhī) ajñān kahā jātā hai aur mithyātvake jāneke bād use (bhale hī vah kṣāyopaśamik jñān alpa ho to bhī) vijñān kahā jātā hai . jyoṁ-jyoṁ vah jñān arthāt vijñān sthir-ghan hotā jātā hai tyoṁ-tyoṁ āsravoṁkī nivr̥tti hotī jātī hai aur jyoṁ-jyoṁ āsravoṁkī nivr̥tti hotī jātī hai tyoṁ-tyoṁ jñān (vijñān) sthir-ghan hotā jātā hai, arthāt ātmā vijñānaghanasvabhāv hotā jātā hai ..74..

ab isī arthakā kalaśarūp tathā āgeke kathanakā sūcak kāvya kahate haiṁ :

140