സമയസാര
[ ഭഗവാനശ്രീകുന്ദകുന്ദ-
താദാത്മ്യലക്ഷണസമ്ബന്ധാഭാവാത് ന നിശ്ചയേന സലിലമസ്തി, തഥാ വര്ണാദിപുദ്ഗലദ്രവ്യപരിണാമമിശ്രിത-
സ്യാസ്യാത്മനഃ പുദ്ഗലദ്രവ്യേണ സഹ പരസ്പരാവഗാഹലക്ഷണേ സമ്ബന്ധേ സത്യപി സ്വലക്ഷണഭൂതോപയോഗ-
ഗുണവ്യാപ്യതയാ സര്വദ്രവ്യേഭ്യോധികത്വേന പ്രതീയമാനത്വാദഗ്നേരുഷ്ണഗുണേനേവ സഹ താദാത്മ്യലക്ഷണസമ്ബന്ധാ-
ഭാവാത് ന നിശ്ചയേന വര്ണാദിപുദ്ഗലപരിണാമാഃ സന്തി .
സ്യാസ്യാത്മനഃ പുദ്ഗലദ്രവ്യേണ സഹ പരസ്പരാവഗാഹലക്ഷണേ സമ്ബന്ധേ സത്യപി സ്വലക്ഷണഭൂതോപയോഗ-
ഗുണവ്യാപ്യതയാ സര്വദ്രവ്യേഭ്യോധികത്വേന പ്രതീയമാനത്വാദഗ്നേരുഷ്ണഗുണേനേവ സഹ താദാത്മ്യലക്ഷണസമ്ബന്ധാ-
ഭാവാത് ന നിശ്ചയേന വര്ണാദിപുദ്ഗലപരിണാമാഃ സന്തി .
കഥം തര്ഹി വ്യവഹാരോവിരോധക ഇതി ചേത് —
പംഥേ മുസ്സംതം പസ്സിദൂണ ലോഗാ ഭണംതി വവഹാരീ .
മുസ്സദി ഏസോ പംഥോ ണ യ പംഥോ മുസ്സദേ കോഈ ..൫൮..
തഹ ജീവേ കമ്മാണം ണോകമ്മാണം ച പസ്സിദും വണ്ണം .
ജീവസ്സ ഏസ വണ്ണോ ജിണേഹിം വവഹാരദോ ഉത്തോ ..൫൯..
ഗംധരസഫാസരൂവാ ദേഹോ സംഠാണമാഇയാ ജേ യ .
സവ്വേ വവഹാരസ്സ യ ണിച്ഛയദണ്ഹൂ വവദിസംതി ..൬൦..
ഇസലിയേ, ജൈസാ അഗ്നികാ ഉഷ്ണതാകേ സാഥ താദാത്മ്യസ്വരൂപ സമ്ബന്ധ ഹൈ വൈസാ ജലകേ സാഥ ദൂധകാ സമ്ബന്ധ ന ഹോനേസേ, നിശ്ചയസേ ജല ദൂധകാ നഹീം ഹൈ; ഇസപ്രകാര — വര്ണാദിക പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ പരിണാമോംകേ സാഥ മിശ്രിത ഇസ ആത്മാകാ, പുദ്ഗലദ്രവ്യകേ സാഥ പരസ്പര അവഗാഹസ്വരൂപ സമ്ബന്ധ ഹോനേ പര ഭീ, സ്വലക്ഷണഭൂത ഉപയോഗഗുണകേ ദ്വാരാ വ്യാപ്ത ഹോനേസേ ആത്മാ സര്വ ദ്രവ്യോംസേ അധികപനേസേ പ്രതീത ഹോതാ ഹൈ; ഇസലിയേ, ജൈസാ അഗ്നികാ ഉഷ്ണതാകേ സാഥ താദാത്മ്യസ്വരൂപ സമ്ബന്ധ ഹൈ വൈസാ വര്ണാദികേ സാഥ ആത്മാകാ സമ്ബന്ധ നഹീം ഹൈ ഇസലിയേ, നിശ്ചയസേ വര്ണാദിക പുദ്ഗലപരിണാമ ആത്മാകേ നഹീം ഹൈം ..൫൭..
അബ യഹാ പ്രശ്ന ഹോതാ ഹൈ കി ഇസപ്രകാര തോ വ്യവഹാരനയ ഔര നിശ്ചയനയകാ വിരോധ ആതാ ഹൈ, അവിരോധ കൈസേ കഹാ ജാ സകതാ ഹൈ ? ഇസകാ ഉത്തര ദൃഷ്ടാന്ത ദ്വാരാ തീന ഗാഥാഓംമേം കഹതേ ഹൈം : —
ദേഖാ ലുടാതേ പംഥമേം കോ, ‘പംഥ യഹ ലുടാത ഹൈ’ —
ജനഗണ കഹേ വ്യവഹാരസേ, നഹിം പംഥ കോ ലുടാത ഹൈ ..൫൮..
ത്യോം വര്ണ ദേഖാ ജീവമേം ഇന കര്മ അരു നോകര്മകാ,
ജിനവര കഹേ വ്യവഹാരസേ ‘യഹ വര്ണ ഹൈ ഇസ ജീവകാ’ ..൫൯..
ജിനവര കഹേ വ്യവഹാരസേ ‘യഹ വര്ണ ഹൈ ഇസ ജീവകാ’ ..൫൯..
ത്യോം ഗംധ, രസ, രൂപ, സ്പര്ശ, തന, സംസ്ഥാന ഇത്യാദിക സബൈം,
ഭൂതാര്ഥദ്രഷ്ടാ പുരുഷനേ വ്യവഹാരനയസേ വര്ണയേ ..൬൦..
ഭൂതാര്ഥദ്രഷ്ടാ പുരുഷനേ വ്യവഹാരനയസേ വര്ണയേ ..൬൦..
൧൧൨