ഇതി ജീവാജീവൌ പൃഥഗ്ഭൂത്വാ നിഷ്ക്രാന്തൌ .
ഇതി ശ്രീമദമൃതചന്ദ്രസൂരിവിരചിതായാം സമയസാരവ്യാഖ്യായാമാത്മഖ്യാതൌ ജീവാജീവപ്രരൂപകഃ പ്രഥമോങ്കഃ ..
ദൂസരാ ആശയ ഇസപ്രകാരസേ ഹൈ : — ജീവ-അജീവകാ അനാദികാലീന സംയോഗ കേവല അലഗ ഹോനേസേ പൂര്വ അര്ഥാത് ജീവകാ മോക്ഷ ഹോനേസേ പൂര്വ, ഭേദജ്ഞാനകേ ഭാതേ-ഭാതേ അമുക ദശാ ഹോനേ പര നിര്വികല്പ ധാരാ ജമീം — ജിസമേം കേവല ആത്മാകാ അനുഭവ രഹാ; ഔര വഹ ശ്രേണി അത്യന്ത വേഗസേ ആഗേ ബഢതേ ബഢതേ കേവലജ്ഞാന പ്രഗട ഹുആ . ഔര ഫി ര അഘാതിയാകര്മോംകാ നാശ ഹോനേ പര ജീവദ്രവ്യ അജീവസേ കേവല ഭിന്ന ഹുആ . ജീവ-അജീവകേ ഭിന്ന ഹോനേകീ യഹ രീതി ഹൈ .൪൫.
ടീകാ : — ഇസപ്രകാര ജീവ ഔര അജീവ അലഗ അലഗ ഹോകര (രങ്ഗഭൂമിമേംസേ) ബാഹര നികല ഗയേ .
ഭാവാര്ഥ : — സമയസാരകീ ഇസ ‘ആത്മഖ്യാതി’ നാമക ടീകാകേ പ്രാരമ്ഭമേം പഹലേ രങ്ഗഭൂമിസ്ഥല കഹകര ഉസകേ ബാദ ടീകാകാര ആചാര്യനേ ഐസാ കഹാ ഥാ കി നൃത്യകേ അഖാഡേമേം ജീവ-അജീവ ദോനോം ഏക ഹോകര പ്രവേശ കരതേ ഹൈം ഔര ദോനോംനേ ഏകത്വകാ സ്വാ ഗ രചാ ഹൈ . വഹാ , ഭേദജ്ഞാനീ സമ്യഗ്ദൃഷ്ടി പുരുഷനേ സമ്യഗ്ജ്ഞാനസേ ഉന ജീവ-അജീവ ദോനോംകീ ഉനകേ ലക്ഷണഭേദസേ പരീക്ഷാ കരകേ ദോനോംകോ പൃഥക് ജാനാ, ഇസലിയേ സ്വാ ഗ പൂരാ ഹുആ ഔര ദോനോം അലഗ അലഗ ഹോകര അഖാഡേസേ ബാഹര നികല ഗയേ . ഇസപ്രകാര അലങ്കാരപൂര്വക വര്ണന കിയാ ഹൈ .
സമ്യക് ഭേദവിജ്ഞാന ഭയേ ബുധ ഭിന്ന ഗഹേ നിജഭാവ സുദാവൈം;
ശ്രീ ഗുരുകേ ഉപദേശ സുനൈ രു ഭലേ ദിന പായ അജ്ഞാന ഗമാവൈം,
തേ ജഗമാ ഹി മഹന്ത കഹായ വസൈം ശിവ ജായ സുഖീ നിത ഥാവൈം .
ഇസപ്രകാര ശ്രീ സമയസാരകീ (ശ്രീമദ്ഭഗവത്കുന്ദകുന്ദാചാര്യദേവപ്രണീത ശ്രീ സമയസാര പരമാഗമകീ) ശ്രീമദ് അമൃതചംദ്രാചാര്യദേവവിരചിത ആത്മഖ്യാതി നാമക ടീകാമേം ജീവ-അജീവകാ പ്രരൂപക പഹലാ അങ്ക സമാപ്ത ഹുആ .
൧൨൮സമയസാര