വര്തതേ, തത്ര വര്തമാനശ്ച ജ്ഞാനക്രിയായാഃ സ്വഭാവഭൂതത്വേനാപ്രതിഷിദ്ധത്വാജ്ജാനാതി, തഥാ സംയോഗസിദ്ധ- സംബംധയോരപ്യാത്മക്രോധാദ്യാസ്രവയോഃ സ്വയമജ്ഞാനേന വിശേഷമജാനന് യാവദ്ഭേദം ന പശ്യതി താവദശംക മാത്മതയാ ക്രോധാദൌ വര്തതേ, തത്ര വര്തമാനശ്ച ക്രോധാദിക്രിയാണാം പരഭാവഭൂതത്വാത്പ്രതിഷിദ്ധത്വേപി സ്വഭാവഭൂതത്വാധ്യാസാത്ക്രുധ്യതി രജ്യതേ മുഹ്യതി ചേതി . തദത്ര യോയമാത്മാ സ്വയമജ്ഞാനഭവനേ ജ്ഞാനഭവനമാത്രസഹജോദാസീനാവസ്ഥാത്യാഗേന വ്യാപ്രിയമാണഃ പ്രതിഭാതി സ കര്താ; യത്തു ജ്ഞാനഭവന- വ്യാപ്രിയമാണത്വേഭ്യോ ഭിന്നം ക്രിയമാണത്വേനാന്തരുത്പ്ലവമാനം പ്രതിഭാതി ക്രോധാദി തത്കര്മ . ഏവമിയമനാദിരജ്ഞാനജാ കര്തൃകര്മപ്രവൃത്തിഃ . ഏവമസ്യാത്മനഃ സ്വയമജ്ഞാനാത്കര്തൃകര്മഭാവേന ക്രോധാദിഷു വര്തമാനസ്യ തമേവ ക്രോധാദിവൃത്തിരൂപം പരിണാമം നിമിത്തമാത്രീകൃത്യ സ്വയമേവ പരിണമമാനം പൌദ്ഗലികം കര്മ സംചയമുപയാതി . ഏവം ജീവപുദ്ഗലയോഃ പരസ്പരാവഗാഹലക്ഷണസമ്ബന്ധാത്മാ ബന്ധഃ സിധ്യേത് . സ വിശേഷ (അന്തര, ഭിന്ന ലക്ഷണ) ന ഹോനേസേ ഉനകേ ഭേദകോ (പൃഥക്ത്വകോ) ന ദേഖതാ ഹുആ, നിഃശംകതയാ ജ്ഞാനമേം അപനേപനേസേ പ്രവര്തതാ ഹൈ, ഔര വഹാ (ജ്ഞാനമേം അപനേപനേസേ) പ്രവര്തതാ ഹുആ വഹ, ജ്ഞാനക്രിയാകാ സ്വഭാവഭൂത ഹോനേസേ നിഷേധ നഹീം കിയാ ഗയാ ഹൈ ഇസലിയേ, ജാനതാ ഹൈ — ജാനനേരൂപമേം പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ, ഇസീപ്രകാര ജബ തക യഹ ആത്മാ, ജിന്ഹേം സംയോഗസിദ്ധ സമ്ബന്ധ ഹൈ ഐസേ ആത്മാ ഔര ക്രോധാദി ആസ്രവോംമേം ഭീ, അപനേ അജ്ഞാനഭാവസേ, വിശേഷ ന ജാനതാ ഹുആ ഉനകേ ഭേദകോ നഹീം ദേഖതാ തബ തക നിഃശംകതയാ ക്രോധാദിമേം അപനേപനേ സേ പ്രവര്തതാ ഹൈ, ഔര വഹാ (ക്രോധാദിമേം അപനേപനേസേ) പ്രവര്തതാ ഹുആ വഹ, യദ്യപി ക്രോധാദി ക്രിയാകാ പരഭാവഭൂത ഹോനേസേ നിഷേധ കിയാ ഗയാ ഹൈ തഥാപി വഹ സ്വഭാവഭൂത ഹോനേകാ ഉസേ അധ്യാസ ഹോനേസേ, ക്രോധരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ, രാഗരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ, മോഹരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ . അബ യഹാ , ജോ യഹ ആത്മാ അപനേ അജ്ഞാനഭാവസേ ൧ജ്ഞാനഭവനമാത്ര സഹജ ഉദാസീന (ജ്ഞാതാദ്രഷ്ടാമാത്ര) അവസ്ഥാകാ ത്യാഗ കരകേ അജ്ഞാനഭവനവ്യാപാരരൂപ അര്ഥാത് ക്രോധാദിവ്യാപാരരൂപ പ്രവര്തമാന ഹോതാ ഹുആ പ്രതിഭാസിത ഹോതാ ഹൈ; വഹ ക ര്താ ഹൈ; ഔര ജ്ഞാനഭവനവ്യാപാരരൂപ പ്രവര്തനസേ ഭിന്ന, ജോ ൨ക്രിയമാണരൂപസേ അന്തരങ്ഗമേം ഉത്പന്ന ഹോതേ ഹുഏ പ്രതിഭാസിത ഹോതേ ഹൈം, ഐസേ ക്രോധാദിക വേ, (ഉസ കര്താകേ) കര്മ ഹൈം . ഇസപ്രകാര അനാദികാലീന അജ്ഞാനസേ ഹോനേവാലീ യഹ (ആത്മാകീ) കര്താകര്മകീ പ്രവൃത്തി ഹൈ . ഇസപ്രകാര അപനേ അജ്ഞാനകേ കാരണ കര്താകര്മഭാവസേ ക്രോധാദിമേം പ്രവര്തമാന ഇസ ആത്മാകേ, ക്രോധാദികീ പ്രവൃത്തിരൂപ ഉസീ പരിണാമകോ നിമിത്തമാത്ര കരകേ സ്വയം അപനേ ഭാവസേ ഹീ പരിണമിത ഹോനേവാലാ പൌദ്ഗലിക കര്മ ഇകട്ഠാ ഹോതാ ഹൈ . ഇസപ്രകാര ജീവ ഔര പുദ്ഗലകാ, പരസ്പര അവഗാഹ ജിസകാ ലക്ഷണ ഹൈ ഐസേ സമ്ബന്ധരൂപ ബന്ധ സിദ്ധ ഹോതാ ഹൈ . അനേകാത്മക ഹോനേ പര ഭീ (അനാദി) ഏക പ്രവാഹരൂപ ഹോനേസേ ജിസമേം ഇതരേതരാശ്രയ ദോഷ

൧. ഭവന = ഹോനാ വഹ; പരിണമനാ വഹ; പരിണമന .

൨. ക്രിയമാണരൂപസേ = കിയാ ജാതാ വഹ — ഉസരൂപസേ