സ്വം വിജ്ഞാനഘനസ്വഭാവമഭയാദാസ്തിഘ്നുവാനഃ പരമ് .
ജ്ഞാനീഭൂത ഇതശ്ചകാസ്തി ജഗതഃ സാക്ഷീ പുരാണഃ പുമാന് ..൪൮..
കമ്മസ്സ യ പരിണാമം ണോകമ്മസ്സ യ തഹേവ പരിണാമം .
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇതി ഏവം ] ഇസപ്രകാര പൂര്വക ഥിത വിധാനസേ, [സമ്പ്രതി ] അധുനാ (തത്കാല) ഹീ [പരദ്രവ്യാത് ] പരദ്രഡ്ഡവ്യസേ [പരാം നിവൃത്തിം വിരചയ്യ ] ഉത്കൃഷ്ട (സര്വ പ്രകാരേ) നിവൃത്തി ര്കരകേ, [വിജ്ഞാനഘനസ്വഭാവമ് പരമ് സ്വം അഭയാത് ആസ്തിഘ്നുവാനഃ ] വിജ്ഞാനഘനസ്വഭാവരൂപ കേ വല അപനേ പര നിര്ഭയതാസേ ആരൂഢ ഹോതാ ഹുആ അര്ഥാത് അപനാ ആശ്രയ കരതാ ഹുആ (അഥവാ അപനേകോ നിഃശംകതയാ ആസ്തിക്യഭാവസേ സ്ഥിര കരതാ ഹുആ), [അജ്ഞാനോത്ഥിതകര്തൃകര്മകലനാത് ക്ലേശാത് ] അജ്ഞാനസേ ഉത്പന്ന ഹുഈ കര്താകര്മകീ പ്രവൃത്തികേ അഭ്യാസസേ ഉത്പന്ന ക്ലേശസേ [നിവൃത്തഃ ] നിവൃത്ത ഹുആ, [സ്വയം ജ്ഞാനീഭൂതഃ ] സ്വയം ജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹോതാ ഹുആ, [ജഗതഃ സാക്ഷീ ] ജഗതകാ സാക്ഷീ (ജ്ഞാതാദ്രഡ്ഡഷ്ടാ), [പുരാണഃ പുമാന് ] പുരാണ പുരുഷ (ആത്മാ) [ഇതഃ ചകാസ്തി ] അബ യഹാ സേ പ്രകാശമാന ഹോതാ ഹൈ .൪൮.
അബ പൂഛതേ ഹൈം കി — ആത്മാ ജ്ഞാനസ്വരൂപ അര്ഥാത് ജ്ഞാനീ ഹോ ഗയാ യഹ കൈസേ പഹിചാനാ ജാതാ ഹൈ ? ഉസകാ ചിഹ്ന (ലക്ഷണ) കഹിയേ . ഉസകേ ഉത്തരരൂപ ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : —
ജോ കര്മകാ പരിണാമ അരു നോകര്മകാ പരിണാമ ഹൈ സോ നഹിം കരേ ജോ, മാത്ര ജാനേ, വോ ഹി ആത്മാ ജ്ഞാനി ഹൈ ..൭൫..
ഗാഥാര്ഥ — [യഃ ] ജോ [ആത്മാ ] ആത്മാ [ഏനമ് ] ഇസ [കര്മണഃ പരിണാമം ച ] ക ര്മകേ പരിണാമകോ [തഥാ ഏവ ച ] തഥാ [നോകര്മണഃ പരിണാമം ] നോക ര്മകേ പരിണാമകോ [ന കരോതി ] നഹീം കരതാ, കിന്തു [ജാനാതി ] ജാനതാ ഹൈ [സഃ ] വഹ [ജ്ഞാനീ ] ജ്ഞാനീ [ഭവതി ] ഹൈ .