ര്ദുര്വാരം നനു മോഹിനാമിഹ മഹാഹംകാരരൂപം തമഃ .
തത്കിം ജ്ഞാനഘനസ്യ ബന്ധനമഹോ ഭൂയോ ഭവേദാത്മനഃ ..൫൫..
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ന ഉഭൌ പരിണമതഃ ഖലു ] ദോ ദ്രവ്യ ഏക ഹോകര പരിണമിത നഹീം ഹോതേ, [ഉഭയോഃ പരിണാമഃ ന പ്രജായേത ] ദോ ദ്രവ്യോംകാ ഏക പരിണാമ നഹീം ഹോതാ ഔര [ഉഭയോഃ പരിണതി ന സ്യാത് ] ദോ ദ്രവ്യോംകീ ഏക പരിണതി – ക്രിയാ നഹീം ഹോതീ; [യത് ] ക്യോംകി ജോ [അനേകമ് സദാ അനേകമ് ഏവ ] അനേക ദ്രവ്യ ഹൈം സോ സദാ അനേക ഹീ ഹൈം, വേ ബദലകര ഏക നഹീം ഹോ ജാതേ .
ഭാവാര്ഥ : — ജോ ദോ വസ്തുഏ ഹൈം വേ സര്വഥാ ഭിന്ന ഹീ ഹൈം, പ്രദേശഭേദവാലീ ഹീ ഹൈം . ദോനോം ഏക ഹോകര പരിണമിത നഹീം ഹോതീ, ഏക പരിണാമകോ ഉത്പന്ന നഹീം കരതീ ഔര ഉനകീ ഏക ക്രിയാ നഹീം ഹോതീ — ഐസാ നിയമ ഹൈ . യദി ദോ ദ്രവ്യ ഏക ഹോകര പരിണമിത ഹോം തോ സര്വ ദ്രവ്യോംകാ ലോപ ഹോ ജായേ .൫൩.
പുനഃ ഇസ അര്ഥകോ ദൃഢ കരതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഏകസ്യ ഹി ദ്വൌ കര്താരൌ ന സ്തഃ ] ഏക ദ്രവ്യകേ ദോ കര്താ നഹീം ഹോതേ, [ച ] ഔര [ഏകസ്യ ദ്വേ കര്മണീ ന ] ഏക ദ്രവ്യകേ ദോ കര്മ നഹീം ഹോതേ [ച ] തഥാ [ഏകസ്യ ദ്വേ ക്രിയേ ന ] ഏക ദ്രവ്യകീ ദോ ക്രിയാഏ നഹീം ഹോതീ; [യതഃ ] ക്യോംകി [ഏകമ് അനേകം ന സ്യാത് ] ഏക ദ്രവ്യ അനേക ദ്രവ്യരൂപ നഹീം ഹോതാ .
ഭാവാര്ഥ : — ഇസപ്രകാര ഉപരോക്ത ശ്ലോകോംമേം നിശ്ചയനയസേ അഥവാ ശുദ്ധദ്രവ്യാര്ഥികനയസേ വസ്തുസ്ഥിതികാ നിയമ കഹാ ഹൈ .൫൪.
ആത്മാകോ അനാദിസേ പരദ്രവ്യകേ കര്താകര്മപനേകാ അജ്ഞാന ഹൈ യദി വഹ പരമാര്ഥനയകേ ഗ്രഹണസേ ഏക ബാര ഭീ വിലയകോ പ്രാപ്ത ഹോ ജായേ തോ ഫി ര ന ആയേ, അബ ഐസാ കഹതേ ഹൈം : —