ശ്ലോകാര്ഥ : — [ഇഹ ] ഇസ ജഗത്മേം [മോഹിനാമ് ] മോഹീ (അജ്ഞാനീ) ജീവോംകാ ‘[പരം അഹമ് കുര്വേ ] പരദ്രവ്യകോ മൈം കരതാ ഹൂ ’ [ഇതി മഹാഹംകാരരൂപം തമഃ ] ഐസാ പരദ്രവ്യകേ കര്തൃത്വകാ മഹാ അഹംകാരരൂപ അജ്ഞാനാന്ധകാര — [നനു ഉച്ചകൈഃ ദുര്വാരം ] ജോ അത്യന്ത ദുര്നിവാര ഹൈ വഹ — [ആസംസാരതഃ ഏവ ധാവതി ] അനാദി സംസാരസേ ചലാ ആ രഹാ ഹൈ . ആചാര്യ കഹതേ ഹൈം കി — [അഹോ ] അഹോ ! [ഭൂതാര്ഥപരിഗ്രഹേണ ] പരമാര്ഥനയകാ അര്ഥാത് ശുദ്ധദ്രവ്യാര്ഥിക അഭേദനയകാ ഗ്രഹണ കരനേസേ [യദി ] യദി [തത് ഏകവാരം വിലയം വ്രജേത് ] വഹ ഏക ബാര ഭീ നാശകോ പ്രാപ്ത ഹോ [തത് ] തോ [ജ്ഞാനഘനസ്യ ആത്മനഃ ] ജ്ഞാനഘന ആത്മാകോ [ഭൂയഃ ] പുനഃ [ബന്ധനമ് കിം ഭവേത് ] ബന്ധന കൈസേ ഹോ സകതാ ഹൈ ? (ജീവ ജ്ഞാനഘന ഹൈ, ഇസലിയേ യഥാര്ഥ ജ്ഞാന ഹോനേകേ ബാദ ജ്ഞാന കഹാ ജാ സകതാ ഹൈ ? നഹീം ജാതാ . ഔര ജബ ജ്ഞാന നഹീം ജാതാ തബ ഫി ര അജ്ഞാനസേ ബന്ധ കൈസേ ഹോ സകതാ ഹൈ ? കഭീ നഹീം ഹോതാ .)
ഭാവാര്ഥ : — യഹാ താത്പര്യ യഹ ഹൈ കി — അജ്ഞാന തോ അനാദിസേ ഹീ ഹൈ, പരന്തു പരമാര്ഥനയകേ ഗ്രഹണസേ, ദര്ശനമോഹകാ നാശ ഹോകര, ഏക ബാര യഥാര്ഥ ജ്ഞാന ഹോകര ക്ഷായിക സമ്യക്ത്വ ഉത്പന്ന ഹോ തോ പുനഃ മിഥ്യാത്വ ന ആയേ . മിഥ്യാത്വകേ ന ആനേസേ മിഥ്യാത്വകാ ബന്ധ ഭീ ന ഹോ . ഔര മിഥ്യാത്വകേ ജാനേകേ ബാദ സംസാരകാ ബന്ധന കൈസേ രഹ സകതാ ഹൈ ? നഹീം രഹ സകതാ അര്ഥാത് മോക്ഷ ഹീ ഹോതാ ഹൈ ഐസാ ജാനനാ ചാഹിയേ .൫൫.
അബ പുനഃ വിശേഷതാപൂര്വക കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [ആത്മാ ] ആത്മാ തോ [സദാ ] സദാ [ആത്മഭാവാന് ] അപനേ ഭാവോംകോ [കരോതി ] കരതാ ഹൈ ഔര [പരഃ ] പരദ്രവ്യ [പരഭാവാന് ] പരകേ ഭാവോംകോ കരതാ ഹൈ; [ഹി ] ക്യോംകി ജോ [ആത്മനഃ ഭാവാഃ ] അപനേ ഭാവ ഹൈം സോ തോ [ആത്മാ ഏവ ] ആപ ഹീ ഹൈ ഔര ജോ [പരസ്യ തേ ] പരകേ ഭാവ ഹൈം സോ [പരഃ ഏവ ] പര ഹീ ഹൈ (യഹ നിയമ ഹൈ) .൫൩.
(പരദ്രവ്യകേ കര്താ-കര്മപനേകീ മാന്യതാകോ അജ്ഞാന കഹകര യഹ കഹാ ഹൈ കി ജോ ഐസാ മാനതാ ഹൈ സോ മിഥ്യാദൃഷ്ടി ഹൈ; യഹാ ആശംകാ ഉത്പന്ന ഹോതീ ഹൈ കി — യഹ മിഥ്യാത്വാദി ഭാവ ക്യാ വസ്തു ഹൈം ? യദി ഉന്ഹേം ജീവകാ പരിണാമ കഹാ ജായേ തോ പഹലേ രാഗാദി ഭാവോംകോ പുദ്ഗലകേ പരിണാമ കഹേ ഥേ ഉസ കഥനകേ സാഥ വിരോധ ആതാ ഹൈ; ഔര യദി ഉന്ഹേം പുദ്ഗലകേ പരിണാമ കഹേ ജായേ തോ ജിനകേ സാഥ ജീവകോ കോഈ പ്രയോജന നഹീം ഹൈ ഉനകാ ഫല ജീവ ക്യോം പ്രാപ്ത കരേ ? ഇസ ആശംകാകോ ദൂര കരനേകേ ലിയേ അബ ഗാഥാ കഹതേ ഹൈം : — )
൧൬൦