സ്ഫ ടികസ്വച്ഛതായാ ഇവ പരതോപി പ്രഭവന് ദൃഷ്ടഃ . യഥാ ഹി സ്ഫ ടികസ്വച്ഛതായാഃ സ്വരൂപ- പരിണാമസമര്ഥത്വേ സതി കദാചിന്നീലഹരിതപീതതമാലകദലീകാംചനപാത്രോപാശ്രയയുക്തത്വാന്നീലോ ഹരിതഃ പീത ഇതി ത്രിവിധഃ പരിണാമവികാരോ ദൃഷ്ടഃ, തഥോപയോഗസ്യാനാദിമിഥ്യാദര്ശനാജ്ഞാനാവിരതിസ്വഭാവ- വസ്ത്വന്തരഭൂതമോഹയുക്തത്വാന്മിഥ്യാദര്ശനമജ്ഞാനമവിരതിരിതി ത്രിവിധഃ പരിണാമവികാരോ ദൃഷ്ടവ്യഃ .
പരകേ കാരണ ( – പരകീ ഉപാധിസേ) ഉത്പന്ന ഹോതാ ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ . ഇസീ ബാതകോ സ്പഷ്ട കരതേ ഹൈം : — ജൈസേ സ്ഫ ടികകീ സ്വച്ഛതാകീ സ്വരൂപ-പരിണമനമേം (അപനേ ഉജ്ജ്വലതാരൂപ സ്വരൂപസേ പരിണമന കരനേമേം) സാമര്ഥ്യ ഹോനേ പര ഭീ, കദാചിത് (സ്ഫ ടികകോ) കാലേ, ഹരേ ഔര പീലേ ഐസേ തമാല, കേല ഔര സോനേകേ പാത്രരൂപീ ആധാരകാ സംയോഗ ഹോനേസേ, സ്ഫ ടികകീ സ്വച്ഛതാകാ, കാലാ, ഹരാ ഔര പീലാ ഐസേ തീന പ്രകാരകാ പരിണാമവികാര ദിഖാഈ ദേതാ ഹൈ, ഉസീപ്രകാര (ആത്മാകോ) അനാദിസേ മിഥ്യാദര്ശന, അജ്ഞാന ഔര അവിരതി ജിസകാ സ്വഭാവ ഹൈ ഐസേ അന്യ-വസ്തുഭൂത മോഹകാ സംയോഗ ഹോനേസേ, ആത്മാകേ ഉപയോഗകാ, മിഥ്യാദര്ശന, അജ്ഞാന ഔര അവിരതി ഐസേ തീന പ്രകാരകാ പരിണാമവികാര സമഝനാ ചാഹിയേ
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാകേ ഉപയോഗമേം യഹ തീന പ്രകാരകാ പരിണാമവികാര അനാദി കര്മകേ നിമിത്തസേ ഹൈ . ഐസാ നഹീം ഹൈ കി പഹലേ യഹ ശുദ്ധ ഹീ ഥാ ഔര അബ ഇസമേം നയാ പരിണാമവികാര ഹോ ഗയാ ഹൈ . യദി ഐസാ ഹോ തോ സിദ്ധോംകോ ഭീ നയാ പരിണാമവികാര ഹോനാ ചാഹിയേ . കിന്തു ഐസാ തോ നഹീം ഹോതാ . ഇസലിയേ യഹ സമഝനാ ചാഹിയേ കി വഹ അനാദിസേ ഹൈ ..൮൯..
അബ ആത്മാകേ തീന പ്രകാരകേ പരിണാമവികാരകാ കര്തൃത്വ ബതലാതേ ഹൈം : —
ഗാഥാര്ഥ : — [ഏതേഷു ച ] അനാദിസേ യേ തീന പ്രകാരകേ പരിണാമവികാര ഹോനേസേ [ഉപയോഗഃ ] ആത്മാകാ ഉപയോഗ — [ശുദ്ധഃ ] യദ്യപി (ശുദ്ധനയസേ) ശുദ്ധ, [നിരഞ്ജനഃ ] നിരംജന [ഭാവഃ ] (ഏക)
൧൬൪