ആത്മാ ഹ്യാത്മനാ തഥാപരിണമനേന യം ഭാവം കില കരോതി തസ്യായം കര്താ സ്യാത്, സാധകവത് . തസ്മിന്നിമിത്തേ സതി പുദ്ഗലദ്രവ്യം കര്മത്വേന സ്വയമേവ പരിണമതേ . തഥാ ഹി — യഥാ സാധകഃ കില തഥാവിധധ്യാനഭാവേനാത്മനാ പരിണമമാനോ ധ്യാനസ്യ കര്താ സ്യാത്, തസ്മിംസ്തു ധ്യാനഭാവേ സകലസാധ്യഭാവാനുകൂലതയാ നിമിത്തമാത്രീഭൂതേ സതി സാധകം കര്താരമന്തരേണാപി സ്വയമേവ ബാധ്യന്തേ വിഷവ്യാപ്തയോ, വിഡമ്ബ്യന്തേ യോഷിതോ, ധ്വംസ്യന്തേ ബന്ധാഃ, തഥായമജ്ഞാനാദാത്മാ മിഥ്യാദര്ശനാദിഭാവേനാത്മനാ പരിണമമാനോ മിഥ്യാദര്ശനാദിഭാവസ്യ കര്താ സ്യാത്, തസ്മിംസ്തു മിഥ്യാദര്ശനാദൌ ഭാവേ സ്വാനുകൂലതയാ നിമിത്തമാത്രീഭൂതേ സത്യാത്മാനം കര്താരമന്തരേണാപി പുദ്ഗലദ്രവ്യം മോഹനീയാദികര്മത്വേന സ്വയമേവ പരിണമതേ
ഗാഥാര്ഥ : — [ആത്മാ ] ആത്മാ [യം ഭാവമ് ] ജിസ ഭാവകോ [കരോതി ] കരതാ ഹൈ [തസ്യ ഭാവസ്യ ] ഉസ ഭാവകാ [സഃ ] വഹ [കര്താ ] കര്താ [ഭവതി ] ഹോതാ ഹൈ; [തസ്മിന് ] ഉസകേ കര്താ ഹോനേ പര [പുദ്ഗലം ദ്രവ്യമ് ] പുദ്ഗലദ്രവ്യ [സ്വയം ] അപനേ ആപ [കര്മത്വം ] കര്മരൂപ [പരിണമതേ ] പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ .
ടീകാ : — ആത്മാ സ്വയം ഹീ ഉസ പ്രകാര (ഉസരൂപ) പരിണമിത ഹോനേസേ ജിസ ഭാവകോ വാസ്തവമേം കരതാ ഹൈ ഉസകാ വഹ — സാധകകീ (മന്ത്ര സാധനേവാലേകീ) ഭാ തി — കര്താ ഹോതാ ഹൈ; വഹ (ആത്മാകാ ഭാവ) നിമിത്തഭൂത ഹോനേ പര, പുദ്ഗലദ്രവ്യ കര്മരൂപ സ്വയമേവ (അപനേ ആപ ഹീ) പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ . ഇസീ ബാതകോ സ്പഷ്ടതയാ സമഝാതേ ഹൈം : — ജൈസേ സാധക ഉസ പ്രകാരകേ ധ്യാനഭാവസേ സ്വയം ഹീ പരിണമിത ഹോതാ ഹുആ ധ്യാനകാ കര്താ ഹോതാ ഹൈ ഔര വഹ ധ്യാനഭാവ സമസ്ത സാധ്യഭാവോംകോ (സാധകകേ സാധനേയോഗ്യ ഭാവോംകോ) അനുകൂല ഹോനേസേ നിമിത്തമാത്ര ഹോനേ പര, സാധകകേ കര്താ ഹുഏ ബിനാ (സര്പാദികകാ) വ്യാപ്ത വിഷ സ്വയമേവ ഉതര ജാതാ ഹൈ, സ്ത്രിയാ സ്വയമേവ വിഡമ്ബനാകോ പ്രാപ്ത ഹോതീ ഹൈം ഔര ബന്ധന സ്വയമേവ ടൂട ജാതേ ഹൈം; ഇസീപ്രകാര യഹ ആത്മാ അജ്ഞാനകേ കാരണ മിഥ്യാദര്ശനാദിഭാവരൂപ സ്വയം ഹീ പരിണമിത ഹോതാ ഹുആ മിഥ്യാദര്ശനാദിഭാവകാ കര്താ ഹോതാ ഹൈ ഔര വഹ മിഥ്യാദര്ശനാദിഭാവ പുദ്ഗലദ്രവ്യകോ (കര്മരൂപ പരിണമിത ഹോനേമേം) അനുകൂല ഹോനേസേ നിമിത്തമാത്ര ഹോനേ പര, ആത്മാകേ കര്താ ഹുഏ ബിനാ പുദ്ഗലദ്രവ്യ മോഹനീയാദി കര്മരൂപ സ്വയമേവ പരിണമിത ഹോതേ ഹൈം
ഭാവാര്ഥ : — ആത്മാ തോ അജ്ഞാനരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ, കിസീകേ സാഥ മമത്വ കരതാ ഹൈ, കിസീകേ സാഥ രാഗ കരതാ ഹൈ, കിസീകേ സാഥ ദ്വേഷ കരതാ ഹൈ; ഉന ഭാവോംകാ സ്വയം കര്താ ഹോതാ ഹൈ . ഉന ഭാവോംകേ നിമിത്തമാത്ര ഹോനേ പര, പുദ്ഗലദ്രവ്യ സ്വയം അപനേ ഭാവസേ ഹീ കര്മരൂപ പരിണമിത ഹോതാ ഹൈ .
൧൬൬