ഏവാസ്തേ; തതോ നിര്വികല്പോകൃതക ഏകോ വിജ്ഞാനഘനോ ഭൂതോത്യന്തമകര്താ പ്രതിഭാതി .
ജ്ഞാനം സ്വയം കില ഭവന്നപി രജ്യതേ യഃ .
ഗാം ദോഗ്ധി ദുഗ്ധമിവ നൂനമസൌ രസാലമ് ..൫൭..
ജാനതാ ഹീ രഹതാ ഹൈ; ഔര ഇസലിയേ നിര്വികല്പ, അകൃത്രിമ, ഏക വിജ്ഞാനഘന ഹോതാ ഹുആ അത്യന്ത
അകര്താ പ്രതിഭാസിത ഹോതാ ഹൈ .
ഭാവാര്ഥ : — ജോ പരദ്രവ്യകേ ഔര പരദ്രവ്യകേ ഭാവോംകേ കര്തൃത്വകോ അജ്ഞാന ജാനതാ ഹൈ വഹ സ്വയം കര്താ ക്യോം ബനേഗാ ? യദി അജ്ഞാനീ ബനാ രഹനാ ഹോ തോ പരദ്രവ്യകാ കര്താ ബനേഗാ ! ഇസലിയേ ജ്ഞാന ഹോനേകേ ബാദ പരദ്രവ്യകാ കര്തൃത്വ നഹീം രഹതാ ..൯൭..
അബ ഇസീ അര്ഥകാ കലശരൂപ കാവ്യ കഹതേ ഹൈം : —
ശ്ലോകാര്ഥ : — [കില ] നിശ്ചയസേ [സ്വയം ജ്ഞാനം ഭവന് അപി ] സ്വയം ജ്ഞാനസ്വരൂപ ഹോനേ പര ഭീ [അജ്ഞാനതഃ തു ] അജ്ഞാനകേ കാരണ [യഃ ] ജോ ജീവ [സതൃണാഭ്യവഹാരകാരീ ] ഘാസകേ സാഥ ഏകമേക ഹുഏ സുന്ദര ഭോജനകോ ഖാനേവാലേ ഹാഥീ ആദി പശുഓംകീ ഭാ തി, [രജ്യതേ ] രാഗ കരതാ ഹൈ (രാഗകാ ഔര അപനാ മിശ്ര സ്വാദ ലേതാ ഹൈ) [അസൌ ] വഹ, [ദധീക്ഷുമധുരാമ്ലരസാതിഗൃദ്ധയാ ] ശ്രീഖംഡകേ ഖട്ടേ-മീഠേ സ്വാദകീ അതി ലോലുപതാസേ [രസാലമ് പീത്വാ ] ശ്രീഖണ്ഡകോ പീതാ ഹുആ ഭീ [ഗാം ദുഗ്ധമ് ദോഗ്ധി ഇവ നൂനമ് ] സ്വയം ഗായകാ ദൂധ പീ രഹാ ഹൈ ഐസാ മാനനേവാലേ പുരുഷകേ സമാന ഹൈ
ഭാവാര്ഥ : — ജൈസേ ഹാഥീകോ ഘാസകേ ഔര സുന്ദര ആഹാരകേ ഭിന്ന സ്വാദകാ ഭാന നഹീം ഹോതാ ഉസീപ്രകാര അജ്ഞാനീകോ പുദ്ഗലകര്മകേ ഔര അപനേ ഭിന്ന സ്വാദകാ ഭാന നഹീം ഹോതാ; ഇസലിയേ വഹ ഏകാകാരരൂപസേ രാഗാദിമേം പ്രവൃത്ത ഹോതാ ഹൈ . ജൈസേ ശ്രീഖണ്ഡകാ സ്വാദലോലുപ പുരുഷ, (ശ്രീഖണ്ഡകേ) സ്വാദഭേദകോ ന ജാനകര, ശ്രീഖണ്ഡകേ സ്വാദകോ മാത്ര ദൂധകാ സ്വാദ ജാനതാ ഹൈ ഉസീപ്രകാര അജ്ഞാനീ ജീവ സ്വ-പരകേ മിശ്ര സ്വാദകോ അപനാ സ്വാദ സമഝതാ ഹൈ .൫൭.
൧൭൬