ജീവോ ണ കരേദി ഘഡം ണേവ പഡം ണേവ സേസഗേ ദവ്വേ .
യത്കില ഘടാദി ക്രോധാദി വാ പരദ്രവ്യാത്മകം കര്മ തദയമാത്മാ തന്മയത്വാനുഷംഗാത് വ്യാപ്യവ്യാപകഭാവേന താവന്ന കരോതി, നിത്യകര്തൃത്വാനുഷംഗാന്നിമിത്തനൈമിത്തികഭാവേനാപി ന തത്കുര്യാത് . അനിത്യൌ യോഗോപയോഗാവേവ തത്ര നിമിത്തത്വേന കര്താരൌ . യോഗോപയോഗയോസ്ത്വാത്മവികല്പവ്യാപാരയോഃ കര്താകര്മഭാവ അഥവാ പരിണാമ-പരിണാമീഭാവ ഏക ദ്രവ്യമേം ഹീ ഹോ സകതാ ഹൈ . ഇസീപ്രകാര യദി ഏക ദ്രവ്യ ദൂസരേ ദ്രവ്യരൂപ ഹോ ജായേ, തോ ഉസ ദ്രവ്യകാ ഹീ നാശ ഹോ ജായേ യഹ ബഡാ ദോഷ ആ ജായേഗാ . ഇസലിയേ ഏക ദ്രവ്യകോ ദൂസരേ ദ്രവ്യകാ കര്താ കഹനാ ഉചിത നഹീം ഹൈ ..൯൯..
അബ യഹ കഹതേ ഹൈം കി ആത്മാ (വ്യാപ്യവ്യാപകഭാവസേ ഹീ നഹീം കിന്തു ) നിമിത്ത- നൈമിത്തികഭാവസേ ഭീ കര്താ നഹീം ഹൈ : —
ഗാഥാര്ഥ : — [ജീവഃ ] ജീവ [ഘടം ] ഘടകോ [ന കരോതി ] നഹീം കരതാ, [പടം ന ഏവ ] പടകോ നഹീം കരതാ, [ശേഷകാനി ] ശേഷ കോഈ [ദ്രവ്യാണി ] ദ്രവ്യോംകോ [ന ഏവ ] നഹീം കരതാ; [ച ] പരന്തു [യോഗോപയോഗൌ ] ജീവകേ യോഗ ഔര ഉപയോഗ [ഉത്പാദകൌ ] ഘടാദികോ ഉത്പന്ന കരനേവാലേ നിമിത്ത ഹൈം [തയോഃ ] ഉനകാ [കര്താ ] കര്താ [ഭവതി ] ജീവ ഹോതാ ഹൈ .
ടീകാ : — വാസ്തവമേം ജോ ഘടാദിക തഥാ ക്രോധാദിക പരദ്രവ്യസ്വരൂപ കര്മ ഹൈ ഉസകോ യഹ ആത്മാ വ്യാപ്യവ്യാപകഭാവസേ തോ നഹീം കരതാ, ക്യോംകി യദി ഐസാ കരേ തോ തന്മയതാകാ പ്രസംഗ ആ ജായേ; തഥാ വഹ നിമിത്ത-നൈമിത്തികഭാവസേ ഭീ ഉസകോ നഹീം കരതാ, ക്യോംകി യദി ഐസാ കരേ തോ നിത്യകര്തൃത്വകാ (സര്വ അവസ്ഥാഓംമേം കര്തൃത്വ ഹോനേകാ) പ്രസംഗ ആ ജായേഗാ . അനിത്യ (ജോ സര്വ അവസ്ഥാഓംമേം വ്യാപ്ത നഹീം ഹോതേ ഐസേ) യോഗ ഔര ഉപയോഗ ഹീ നിമിത്തരൂപസേ ഉസകേ ( – പരദ്രവ്യസ്വരൂപ കര്മകേ) കര്താ ഹൈം . (രാഗാദിവികാരയുക്ത ചൈതന്യപരിണാമരൂപ) അപനേ വികല്പകോ ഔര (ആത്മപ്രദേശോംകേ ചലനരൂപ) അപനേ